بهتر است . »
/ 376
مراحل انحطاط
جامعه طى چند مرحله خردك ، خردك به انحطاط كشيده مىشود . در ابتدا قدرت سياسى فاسد مىشود سپس طريقه همكارى و سپس اساليب انتاج و آن گاه فساد ارزشها پيش مىآيد كه خطرناكترين مراحل فساد است . از اين رو شعيب را مىبينيم كه سخن خود را با بر حذر داشتن مردم از فساد سياسى و اقتصادى آغاز مىكند . و سپس فساد فرهنگى و ارزشى .
از نهى از معروف و منحرف كردن مردم از راه خدا و گمراه ساختن ايشان از راه راست و كشيدنشان به كوره راههايى كه جز هلاكت سرنوشتى ندارند ، حذر كن . مردم را به گذشته خودشان توجه ده آن گاه كه شمارشان اندك بود و خداى تعالى بر شمارشان بيفزود و به راه راست هدايت فرمود همچنين آنان را اندرز داد كه از آنچه در گذشته مفسدان را بر سر آمده است ، عبرت گيرند . شعيب مؤمنان قوم خود را به صبر و استقامت فرمان داد تا حكم و ارادهء خداوندى تجلى كند و عاقبت نيك آشكار گردد .
[ 86 ] گاه انسان در عمل راه فساد مىپيمايد ولى از ناحيهء نظرى به ارزشها ايمان دارد و از اين كه به آنها نپردازد به خطاى خويش اعتراف مىكند .
در چنين شخصى اميد توبه و بازگشت هست ولى اگر هم چنان به اعمال خود ادامه دهد ، اندك اندك به سراشيب نفى آن ارزشها افتد و در چنين حالتى اصلاح او دشوار مىگردد .
كسى كه به اين مرحله رسد ، تنها به خطاى شخص خود اكتفاء نمىكند ، بلكه مردم ديگر را هم به خطا سوق مىدهد . قوم شعيب به چنين مرحلهاى از سقوط رسيده بودند . و رسولشان مىگفت :
وَ لا تَقْعُدُوا بِكُلِّ صِراطٍ تُوعِدُونَ
- بر سر راهها منشينيد تا مؤمنان به خدا را بترسانيد . »