نمىبود به مجردى كه اولين انسان به راه خطا مىرفت نسل او از جهان برمىافكند و اين دليل قدرت اوست . همچنين رحمت پروردگار ما محدود است در چارچوب حكمت او .
/ 197 چون بشر در اين امر بينديشد داراى انديشهاى استوار خواهد شد و نظرى واقعگرا خواهد يافت و در راه روش خويش به جادهء مستقيم خواهد افتاد . استوارى فكر از اين رو كه در مىيابد كه قدرت خداوندى بر سراسر عالم وجود حكمفرماست و اين قدرت جلوهاى از غناى اوست بنا بر اين آدمى نيز بايد تكبر و غرور در برابر پروردگار را ترك گويد و اما نظر واقعگرا سبب مىشود كه حقايق حيات را ثابت و ابدى نپندارد . اما راه و روش مستقيم اين است كه هم از خوف متمتع باشد و هم از رجا . خوف از اين كه مبادا خدا اين نسل بركند و نسلى ديگر جانشين آن قرار دهد و رجا يعنى اميدوارى به رحمت او . ميان اين خوف و رجا يا بيم و اميد راه و روش مستقيم قرار دارد .
تسليم يا عاقبت
[ 134 ] تا زمانى كه بشر از متوقف ساختن حركت زمان عاجز است . يا نمىتواند از سرنوشت بد خويش مانع شود يا از طرف ديگر سلب قدرت كند يا بر او غلبه يابد ، ناچار است در برابر حقيقت تسليم گردد و از آن سر برنتابد .
إِنَّ ما تُوعَدُونَ لَآتٍ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ
- هر چه به شما وعده دادهاند خواهد آمد و شما را راه گريزى نيست . » [ 135 ] خداوند وقتى كه مىگويد آزاديهايى كه به شما داده شده و تواناييهايى كه از آن برخوردار شدهايد داراى حدودى است و چون به آن حدود برسد متوقّف مىشوند ، خود هشدارى است از جانب او .
قُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ
- بگو ، اى قوم من ! هر چه از دستتان برمىآيد بكنيد . » يعنى به قدر قدرت و امكاناتتان .