نيست » ؛
( فَالْجُنُودُ ، بِإِذْنِ اللَّهِ ، حُصُونُ الرَّعِيَّةِ ، وَزَيْنُ الْوُلَاةِ ، وَعِزُّ « 1 » الدِّينِ ، وَسُبُلُ
الْأَمْنِ وَلَيْسَ تَقُومُ الرَّعِيَّةُ إِلَّا بِهِمْ ) .
امام عليه السلام در اين چند جملهء كوتاه ، پنج اثر مثبت و نتيجهء پربار براى وجود لشكريان مؤمن بيان مىفرمايد .
نخست اينكه آنها دژهاى رعيت اند . اشاره به اينكه براى محفوظ ماندن از آسيب دشمنان و خطرات آنها پناهگاهى لازم است و آن پناهگاه لشكريان مقتدرند ، زيرا هرگونه ضعف و فتور در آنها سبب طمع دشمنان مىشود و انواع مشكلات را براى جامعهء مسلمين پديد مىآورد . در گذشتهء تاريخ نظر به اينكه سلاحها بسيار ساده و ابتدايى بود ، وجود دژهاى محكم مىتوانست جلوى بسيارى از آسيبها را بگيرد ، هرچند امروز با وجود هواپيماهاى جنگى و موشكها و توپهاى دوربرد ، دژها كارآيى چندانى ندارند .
در جملهء دوم آن را زينت زمامداران مىشمرد ، زيرا زمامدارى در نظر مردم محترم است كه صاحب قدرت و نفوذ باشد و قدرت و نفوذ در درجهء اوّل از طريق لشكرى نيرومند و سر بر فرمان حاصل مىشود .
جملهء سوم كه لشكر نيرومند را سبب عزت و قدرت دين مىشمرد ، اشارهء روشنى به اين حقيقت دارد كه امور معنوى مردم نيز بدون وجود ارتشى نيرومند سامان نمىپذيرد ؛ بخش مهمى از امر به معروف و نهى از منكر ، احقاق حقوق و اجراى حدود و بسط و گسترش عدل و داد نياز به قدرت و نيرو دارد ، آن هم وابسته به لشكرى نيرومند است .
هامش
( 1 ) . « عزّ » واژهء « عزيز » كه از « عزت » گرفته شده در لغت به معناى هر چيزى است كه رسيدن به آن سخت است ازاين رو به زمينى كه عبور از آن به سختى ايجاد مىشود عَزاز ( بر وزن نماز ) ناميده مىشود و نيز هر چيزى كه بر اثر كميابى دسترسى به آن مشكل باشد به آن عزيز مىگويند همچنين افراد قوى و نيرومند كه غلبهء بر آنها مشكل است يا غير ممكن ، عزيز ناميده مىشوند و لذا واژهء عزت هم به معناى قدرت و هم به معناى كميابى و هم به معناى گرانبها بودن بهكار مىرود . و در جملهء پيشين كلمهء عزّ به معناى قدرت است .