وَالشُّكْرُ عِنْدَ النِّعَمِ وَالتَّوَرُّعُ عِنْدَ الْمَحَارِم ؛
زهد ، كوتاه كردن دامنهء آرزوها و شكر هنگام برخوردارى از نعمتها و پرهيزكارى در برابر حرامهاست » . « 1 »
در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم :
« ثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ لَايُحَاسِبُ اللَّهُ عَلَيْهَا الْمُؤْمِنَ طَعَامٌ يَأْكُلُهُ وَثَوْبٌ يَلْبَسُهُ وَزَوْجَةٌ صَالِحَةٌ تُعَاوِنُهُ وَتُحْصِنُ فَرْجَهُ ؛
سه چيز است كه خداوند روز قيامت مؤمن را بر آن محاسبه نمىكند : غذايى كه آن را مىخورد و لباسى كه مىپوشد و همسر صالحى كه او را كمك مىكند و از آلودگى به گناه حفظ مىنمايد » . « 2 »
از اين روايت معلوم مىشود كه استفاده از اين مواهب منافاتى با زهد ندارد و همچنين آيات و روايات ديگر كه ذكر همهء آنها در خور كتابى مستقل است .
اما در برابر اينها ، در رواياتى مىخوانيم كه توصيه به ترك لذات دنيا شده و ترك استفادهء مشروع از مواهب گستردهء الهى نيز نيكو شمرده شده است . از جمله :
در حديث معروفى مىخوانيم كه على عليه السلام در شب شهادت خود بعد از آنكه به نان و نمك افطار كرد و از آنچه غير از آن در سفره بود صرف نظر فرمود ، خطاب به دخترش چنين گفت :
« يَا بُنَيَّة مَا مِنْ رَجُلٍ طَابَ مَطْعَمُهُ وَمَشْرَبُهُ وَمَلْبَسُهُ إِلَّا طَالَ وُقُوفُهُ بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ؛
دخترم هيچكس نيست كه از طعام خوب و نوشيدنى گوارا و لباس نيكو استفاده كند مگر اينكه روز قيامت در پيشگاه خداوند عزّوجلّ مدت زيادى براى حساب بايد بايستد » . « 3 »
در حديث ديگرى كه در كنز العمال از اميرمؤمنان على عليه السلام نقل شده ، آمده
هامش
( 1 ) . نهجالبلاغه ، خطبهء 81 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 79 ، ص 299 .
( 3 ) . همان مدرك ، ج 42 ، ص 276 .