عوامل پرورش روح و تزكيهء نفوس است ، همانگونه كه در بحث رياضت نفس در شرح همين نامه آمده است .
2 . حزب اللَّه كيانند ؟
آنچه امام عليه السلام در پايان اين نامه دربارهء حزب اللَّه بيان فرموده برگرفته از آيات قرآن مجيد است .
اين تعبير در دو آيه از قرآن مجيد آمده نخست در آيهء 56 سورهء مائده است كه مىفرمايد : « « وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ » ؛ و كسانى كه ولايت خدا و پيامبر او و افراد با ايمان « 1 » را بپذيرند ( پيروزند ؛ ) زيرا حزب خدا ( گروه خداپرستان ) پيروزند » .
در اين آيه پذيرش ولايت الهى و اولياى الهى از اوصاف حزب اللَّه شمرده شده است .
در آيهء 22 سورهء مجادله نيز مىفرمايد : « « لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآْخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشيرَتَهُمْ أُولئِكَ كَتَبَ في قُلُوبِهِمُ الْإيمانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرى مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ أُولئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » ؛ هيچ قومى را كه ايمان به خدا و روز رستاخيز دارند نمىيابى كه با دشمنان خدا و پيامبرش دوستى كنند ، هرچند پدران يا فرزندان يا برادران يا خويشاوندانشان باشند ؛ آنان كسانى هستند كه خدا ايمان را بر صفحهء دلهايشان نوشته و با روحى از ناحيه خود آنها را تأييد فرموده ، و آنها را در باغهايى بهشتى وارد مىكند كه نهرها از پاى درختانش جارى است . جاودانه در آن مىمانند ؛ خدا
هامش
( 1 ) . مؤمنان در اينجا به قرينهء آيهء قبل اشاره به اميرمؤمنان على عليه السلام است كه آيهء ولايت و بخشيدن خاتم درحال ركوع در شأن آن حضرت نازل شده است .