امور مالى گفت : مگر خيال مىكنى به ما مال التجارهاى فروختى كه اين گونه طلبكارى مىكنى ؟ شريك گفت : آرى به خدا سوگند از مال التجاره گرانبهاتر به شما فروختم من دينم را به شما فروختم . « 1 »
آرى ممكن است لقمهء چرب و لذيذ حرام ، آثار عجيبى در انسان بگذارد . اگر شريك عاقلانه با اين مسأله برخورد مىكرد و تنها تعليم فرزندان خليفه را بر عهده مىگرفت ، اى بسا ممكن بود آنها را به حقيقت اسلام آشنا سازد و از ظلم و ستم آنها در آينده بكاهد .
نكتهها
1 . زهد در عين بهرهگيرى از مواهب الهى
با مطالعهء دقيق اين نامه پرسش پيش مىآيد كه آيا استفاده كردن از سفرههاى رنگين و نعمتهاى گوناگون الهى از ديدگاه اسلام ممنوع است يا مجاز و آيا ميان زهد اسلامى و بهرهگيرى از مواهب پروردگار تضادى وجود دارد ؟ سخن در اين زمينه بسيار است . فشرده و عصارهء آن را مىتوان چنين بيان كرد :
روايات زيادى داريم كه تشويق به زهد مىكند و مىگويد :
« الزَّهادَةُ فِي الدُّنْيا لَيْسَتْ بِتَحْريمِ الْحَلالِ وَلا إزالَةِ الْمالِ وَلكِنَّ الزَّهادَةَ فِي الدُّنْيا أنْ لا تَكُونَ بِما في يَدَيْكَ أوْثَقُ مِمَّا فِي يَدِ اللَّهِ ؛
زهد در دنيا به اين نيست كه حلال را بر خود حرام كنى و اموال خويش را ضايع گردانى ؛ ولى زهد در دنيا اين است كه به آنچه دارى بيش از آنچه نزد خداست دلبسته نباشى » . « 2 »
در حديث ديگرى از اميرمؤمنان على عليه السلام نقل شده است :
« الزَّهَادَةُ قِصَرُ الْأَمَلِ
هامش
( 1 ) . مروج الذهب ، ج 3 ، 310 .
( 2 ) . اين سخن از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در سنن ترمذى ، ص 2443 آمده . اين حديث در وسائل الشيعة ج 11 ، ص 315 ، حديث 13 بابُ اسْتحبابِ الزُّهْدِ فِى الدُّنْيا وَحَدَّ الزُّهْدِ از امام صادق عليه السلام نيز نقل شده است .