نكته چرا استدلال به شورا و بيعت
مىدانيم در مسألهء امامت و خلافت بعد از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله دو نظر در ميان مسلمانان هست ؛ مطابق عقيدهء شيعه ، امامت و خلافت با نص است ؛ يعنى به وسيلهء خداوند از طريق پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله ، امام عليه السلام و خليفهء بعد از او تعيين شده است . آياتى از قرآن نيز اين نظر را تأييد مىكند و احاديثى همچون حديث غدير ، منزلت و حديث ثقلين نيز گواه بر آن است . اضافه بر اين شيعيان دليل عقلى نيز بر اين مسأله اقامه مىكنند كه اينجا جاى شرح آنها نيست . « 1 »
ولى اهل تسنن طرفدار شورى هستند و معتقدند پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله تعيين خليفهء بعد از خود را به امّت واگذار كرده و آنها بر طبق شوراى مهاجرين و انصار و بيعت مردم تعيين شدهاند . ابو بكر در سقيفهء بنى ساعده ، با حضور جمع قليلى از مهاجرين و انصار انتخاب شد و عمر با نص ابوبكر ، و عثمان با چهار رأى از آراى شوراى شش نفرى عمر انتخاب شد و امير مؤمنان نيز با بيعت گستردهء مهاجرين و انصار و تودههاى مردم .
طرفداران شورى هنگامى كه به خطبهء شقشقيه مىرسند كه خلافت خلفاى سهگانهء نخستين را زير سؤال مىبرد ، گاه به سند آن اشكال مىكنند و گاه به دلالت آن ؛ اما هنگامى كه به نامهء ششم ( نامهء مورد بحث ) مىرسند با آغوش باز از آن استقبال كرده و آن را دليل بر حقانيّت مذهب خود مىشمرند درحالى كه هم اين نامه از على عليه السلام است و هم آن خطبه .
نكتهء مهم اينجاست كه هميشه بايد مخاطبين را در نظر گرفت ؛ زيرا اعتقادات مخاطب در نحوهء بيان مسائل تأثير دارد . در خطبهء شقشقيه مخاطب ، عموم مردمند ولى در اين نامه مخاطب ، معاويه است .
هامش
( 1 ) . براى اطلاع بيشتر از اين ادلهء قرآنى و روايى و عقلى مىتوانيد به پيام قرآن ، جلد 9 مراجعه فرماييد .