شرح و تفسير رفتار حكيمانه و عادلانه با زن
در بيست و هشتمين بخش از اين وصيّتنامهء تاريخى ، امام عليه السلام به مسائل مربوط به زنان مىپردازد و دستورات هشتگانهاى را در اين زمينه به فرزندش مىدهد .
نخست مىفرمايد : « از مشاورهء با زنان ( كم خرد ) بپرهيز كه رأى آنها ناقص و تصميمشان سست است » ؛ ( وَ إِيَّاكَ وَ مُشَاوَرَةَ النِّسَاءِ فَإِنَّ رَأْيَهُنَّ إِلَى أَفْنٍ « 1 » ، و عَزْمَهُنَّ إِلَى وَهْنٍ ) .
امام عليه السلام در اثناى اين نصايح هفتگانه علتى بيان كرده كه مىتواند به تمام سؤالاتى كه امروز پيرامون اين دستورات مطرح مىشود ، پاسخ گويد ، حضرت مىفرمايد : زيرا زن همچون شاخهء گل است نه قهرمان ( مدير مسلط ) .
روشن است چنين موجود لطيفى نمىتواند در مسائل مهم طرف مشورت باشد . بديهى است هر حكم عامى استثنائاتى دارد و در اين مورد نيز زنانى را استثنا مىتوان يافت كه در عزم و اراده و رأى ، با مردان صاحبنظر برابرى مىكنند . به علاوه ، مىدانيم كه مسائل احساسى و عاطفى بر زنان غلبه دارد و همين امر در مقام مشاورهء با آنها اثر مىگذارد .
سپس در دومين توصيه مىفرمايد : « و از طريق حجاب ، ديدهء آنها را از ديدن مردان بيگانه باز دار زيرا تأكيد بر حجاب ، آنها را سالمتر و پاكتر نگاه خواهد داشت » ؛ ( وَ اكْفُفْ عَلَيْهِنَّ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ بِحِجَابِكَ إِيَّاهُنَّ ، فَإِنَّ شِدَّةَ الْحِجَابِ أَبْقَى عَلَيْهِنَّ ) .
اين سخن شبيه دستورى است كه در آيهء 31 سورهء نور آمده است : « وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ ؛ و به زنان با ايمان بگو چشمهاى خود را ( از نگاه هوس آلود ) فرو گيرند و دامان خويش را ( از بىعفتى ) حفظ كنند » .
هامش
( 1 ) . « افن » به معناى نقصان و كمبود فكر و خرد است .