امام عليه السلام در اينجا خشم را به داروى تلخى تشبيه مىكند كه نوشيدنش سخت و طاقت فرساست و به همين دليل انسان ناچار است آن را كم كم و به صورت جرعه جرعه بنوشد ؛ ولى دارويى بسيار شفا بخش است و عاقبتش شيرين و لذيذ ، زيرا انسان را از شرمسارى و ندامت و پشيمانى و زيانهاى بسيار كه غالبا به هنگام خشم در صورت عدم خويشتندارى دامان انسان را مىگيرد ، نجات مىدهد .
در كافى از امام باقر عليه السلام نقل شده است كه فرمود : پدرم به من چنين نصيحت كرد :
« يَا بُنَيَّ مَا مِنْ شَيْءٍ أَقَرَّ لِعَيْنِ أَبِيكَ مِنْ جُرْعَةِ غَيْظٍ عَاقِبَتُهَا صَبْرٌ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ يَسُرُّنِي أَنَّ لِي بِذُلِّ نَفْسِي حُمْرَ النَّعَمِ ؛ فرزندم چيزى همچون صبر در هنگام خشم مايهء روشنى چشم من نخواهد بود و من دوست ندارم نفس خويش را ( به هنگام غضب ) ذليل سازم هر چند ثروتهاى عظيمى در برابر آن به دست آورم » . « 1 »
در حديثى نيز از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : « مَنْ كَظَمَ غَيْظاً وَ لَوْ شَاءَ أَنْ يُمْضِيَهُ أَمْضَاهُ أَمْلَأَ اللَّهُ قَلْبَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ رِضَاهُ ؛ كسى كه خشم خود را فرو برد در آنجا كه مىتواند بر طبق آن عمل كند ( ولى خوددارى نمايد ) خداوند روز قيامت قلبش را از خوشنودى خود پر مىكند » . « 2 » در پنجمين توصيه مىافزايد : « با كسى كه با تو به خشونت رفتار مىكند نرمى كن كه اميد مىرود به زودى در برابر تو نرم شود » ؛ ( وَ لِنْ « 3 » لِمَنْ غَالَظَكَ « 4 » فَإِنَّهُ يُوشِكُ أَنْ يَلِينَ لَكَ ) .
بسيارند كسانى كه در هنگام خشونت راه خشونت را پيش مىگيرند و
پاورقی
( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 110 ، ح 10 .
( 2 ) . همان مدرك ، ح 6 .
( 3 ) . « لن » فعل امر از ريشهء « لين » بر وزن « چين » به معناى نرم بودن است .
( 4 ) . « غالظ » از ريشهء « غلظت » به معناى خشونت ( نقطهء مقابل لينت و نرمش ) گرفته شده است .