برابر آن تنگى سينه احساس مىكردم .
( من فكر مىكنم ) اگر من همهء حوادث جهان را ( از تلخ و شيرين نپذيرم ، پيوسته بايد دنيا را سرزنش كنم . « 1 »
نكتهها
1 . رعايت احتياط به هنگام احساس خطر
احتياط در موارد مشكوك يكى از اصول مسلم مذهب ماست كه در بعضى از موارد واجب وگاه مستحب است .
ريشهء احتياط ، حكم عقل است كه در علم اصول به عنوان دفع ضرر محتمل است كه در وجوب آن به طور مطلق يا با بعضى قيود و شروط بحث است . عقل حكم مىكند كه زيانهاى احتمالى را از خود دور كنيم . قابل توجّه اينكه همين مسأله در علم كلام و عقايد به عنوان پايهء تحقيق در مسائل مذهبى و مبدأ و معاد شناخته شده و تحقيق دربارهء وجود خدا و معرفة اللَّه را بر همين اساس مىگذارند كه ترك تحقيق احتمال ضررهاى عظيمى را در پى دارد . به همين دليل عقل حكم مىكند كه فرد به تحقيق بپردازد .
امام عليه السلام در تعبيرى كه در اين فقره داشت اين اصل را كاملا مستدل ساخت و بعد از آنكه به فرزندش دستور فرمود از مسيرهايى كه خوف ضلالت در آن است بپرهيزد ، زيرا پرهيز در اين گونه موارد بهتر از آن است كه انسان گرفتار حوادث هولناك و وحشتناك شود .
اصولا احتياط اگر به افراط نكشد در همه جا و همه چيز - خواه در امور معنوى و يا امور مادى - كارى عاقلانه و منطقى است .
هامش
( 1 ) . معجم الادباء ، ج 12 ، ص 38 مطابق نقل شرح نهجالبلاغهء تسترى ، ج 8 ، ص 381 .