كه از بردگان ابوسفيان بود مىشناسند البته اين سخن منافات با آنچه امام عليه السلام دربارهء پدر معاويه يعنى ابوسفيان فرموده است ندارد ، زيرا آن جمله بر حسب ظاهر بيان شده و اين جمله اشاره به اين است كه اگر در نسب تو دقت شود جاى گفتگو وجود دارد .
گرچه ابن ابى الحديد اين تفسير را براى جملهء اخير با اعتقاد خود هماهنگ ندانسته و به سراغ تفسير ديگرى مىرود و مىگويد : منظور از صريح ، كسى است كه با اعتقاد راسخ اسلام را پذيرفته و لصيق ، آن كسى است كه از ترس شمشير و يا به انگيزهء علاقه به دنيا ، اسلام را پذيرا شده است . « 1 »
گر چه اين تفسير خلاف ظاهر عبارت است ولى به فرض اينكه چنين باشد باز در اين ميان اعتراف به تفاوت آشكارى بين امام عليه السلام و معاويه خواهد بود .
آن گاه امام عليه السلام به ذكر تفاوتها در صفات و افعال دينى و انسانى پرداخته مىفرمايد : « آن كسى كه طرفدار حق است هرگز چون كسى نيست كه طرفدار باطل است و نه انسان با ايمان همچون فرد مفسد » ؛ ( وَ لَا الْمُحِقُّ كَالْمُبْطِلِ ، وَ لَا الْمُؤْمِنُ كَالْمُدْغِلِ ) . « 2 »
اشاره به اينكه نه تنها نسب ما بنىهاشم با نسب بنىاميّه قابل قياس نيست ، صفات و اعمال ما نيز قابل مقايسه نيست ما همواره در راه حق گام برداشتيم و دودمان بنىاميّه بر طريق باطل ؛ ما خالصانه به اسلام و پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله ايمان آورديم ولى شما منافقانه اظهار ايمان كرديد ( و مدارك آن در تاريخ اسلام ثبت است ) .
امام عليه السلام در پايان اين فقره مىفرمايد : « چه بد هستند نسلى كه از نسل پيشين خود پيروى مىكنند كه در آتش دوزخ سرنگون شدهاند » ؛ ( وَ لَبِئْسَ الْخَلْفُ خَلْفٌ
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغهء ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 118 .
( 2 ) . « مدغل » به معناى مفسد و فتنه انگيز است از ريشهء « دغل » به معناى فتنه و فساد گرفته شده .