« قربان » در اينجا به معناى چيزى است كه موجب تقرّب به سوى خدا مىشود و مىدانيم نماز ، رابطهء خلق با خالق و زكات ، رابطهء خلق با ساير بندگان خداست كه ارتباط با آنها نوعى ارتباط با خدا محسوب مىشود . شايسته توجه است كه نماز و زكات در 27 آيه از قرآن مجيد در كنار يكديگر قرار گرفتهاند كه نشان مىدهد اين دو براى تأمين سعادت فرد و جامعه ، لازم و ملزوم يكديگرند .
سپس امام عليه السّلام بعضى از آثار مهم زكات و شرايط آن را برمىشمرد و مىفرمايد :
« بنابراين هركسى كه زكات را با طيب خاطر عطا كند ، كفّارهء ( گناهان ) او قرار داده خواهد شد و مانع و حاجبى ( از آتش دوزخ ) براى او خواهد بود » ؛ ( فمن أعطاها طيّب النّفس بها ، فإنّها تجعل له كفّارة ، و من النّار حجازا و وقاية ) .
مطابق اين تعبير امام ، نخستين شرط براى قبولى زكات آن است كه با ميل و رغبت و به عنوان امتثال فرمان پروردگار و جلب رضاى او آن را بپردازد و در چنين حالتى دو اثر مهم دارد كه يكى از آنها كفّارهء گناهان پيشين است و ديگرى حجاب بودن در مقابل آتش دوزخ .
به يقين كسى كه زكات را با كراهت بپردازد و نتواند عشق و علاقهء به مال را از دل بيرون كند ، اداى تكليف كرده ؛ اما از بركات معنوى و روحانى و اخلاقى آن بهرهمند نخواهد شد .
در حديثى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله آمده است : « أرض القيامة نار ما خلا ظلّ المؤمن فإنّ صدقته تظلّه ؛ سراسر زمين قيامت را آتشى فرامىگيرد جز سايبان مؤمن كه صدقات او سايبانى براى او مىشود » . « 1 »
قرآن مجيد يكى از صفات منافقان را اين مىشمارد كه اگر انفاقى در راه خدا مىكنند با كراهت توأم است و به همين دليل مقبول درگاه الهى نمىافتد :
« وَ ما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ »
« وَ لا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَ هُمْ كارِهُونَ »
« 2 »
هامش
( 1 ) . الكافى ، جلد 4 ، صفحهء 3 ، حديث 6 .
( 2 ) . توبه ، آيهء 54 .