تشبيه دنيا به دريا و تشبيه ساكنانش به سرنشينان كشتى ، آن هم به هنگام طوفان سخت كه نتيجه آن غرق شدن گروهى است پيش از اين خطبهء مولا امير مؤمنان عليه السّلام ، در كلمات لقمان حكيم آمده است ، هرچند تعبيرات وى هرگز به اين زيبايى نيست . لقمان مطابق آنچه امام موسى بن جعفر عليه السّلام در حديث پرمحتواى خود از او نقل مىفرمايد ، مىگويد : « يا بنىّ إنّ الدّنيا بحر عميق قد غرق فيها عالم كثير فلتكن سفينتك فيها تقوى اللّه و حشوها الإيمان و شرائها التّوكّل و قيّمها العقل و دليلها العلم و سكّانها الصّبر « 1 » ؛ فرزندم ! دنيا درياى عميقى است كه انسانهاى بسيارى در آن غرق شدهاند .
كشتى خود را در اين دنيا تقوا قرار ده ، و ذخاير آن را ايمان و بادبان آن را توكل ، ناخداى آن را عقل ، راهنماى آن را علم ، و سكّان آن را صبر قرار ده » . « 2 »
امام عليه السّلام در ادامهء همين خطبه نجات از اين درياى مخوف را بيان كرده است .
به هرحال ، آنچه امام عليه السّلام در اين تشبيه گويا و زيبا بيان فرموده حال مردم دنيا را ترسيم مىكند كه چگونه در لابهلاى انواع مصائب و ناراحتيها و بلاها قرار دارند ، پيوسته امنيت به ناامنى ، سلامت به بيمارى ؛ غنى به فقر ؛ و جمعيّت به پراكندگى تبديل مىشود و هرزمان در حوادث گوناگون گروهى را در كام امواج خود مىبلعد . با اين حال تعجب است از كسانى كه بر آن دل مىنهند و به وفادارى آن اميدوارند .
* * *
هامش
( 1 ) . الكافى ، جلد 1 ، صفحهء 16 .
( 2 ) . « سكّان » چيزى شبيه فرمان اتومبيل است كه كشتى را به واسطهء آن چپ و راست هدايت مىكنند .