اين قوم چون داراى قدرت فراوانى بودند و قرنها حكومتهاى مقتدرى تشكيل دادند و سپس همگى بر باد رفتند و تنها نامى از آنها بر صفحهء تاريخ ماند ، امير مؤمنان عليه السّلام در خطبهء بالا مىفرمايد : « كجايند عمالقه و فرزندان آنها » . « 1 »
3 - فراعنهء مصر
نام پادشاهان مصر به صورت عام ، « فرعون » بود همانگونه كه به سلاطين روم « قيصر » و به سلاطين ايران « كسرى » مىگفتند . يكى از فراعنه معاصر حضرت موسى بود كه « رامسيس دوم » نام داشت و ديگرى كه فرعون معاصر حضرت يوسف بود « ريّان بن وليد » .
بعضى گفتهاند : پادشاهانى كه در مصر قبل از ظهور حضرت مسيح حكومت كردند 32 نفر بودند ؛ گروهى از سرزمين مصر بودند و جمعى از عمالقه و عدهاى از روميان و عدهاى از يونانيان و بعضى از ايرانيان كه از طرف كسراها براى فتح مصر فرستاده شده بودند و در آنجا حكومت داشتند كه امروز اثرى از هيچيك از آنها نيست .
4 - اصحاب رسّ
واژهء رسّ در اصل به معناى اثر مختصر است . بعضى « رسّ » را مخفّف « ارس » ( رودخانهء معروف در شمال ايران ) دانستهاند ؛ ولى اكثرا آن را به معناى چاه مىدانند و معتقدند اين گروه كه اكنون آثار بسيار كمى از آنها به جاى مانده ، اقوام كشاورزى بودند كه چاههاى پرآب فراوانى داشتند و به همين دليل وضع زندگانى آنها خوب بود .
در اينكه آنها در كجا زندگى مىكردند و نام پيامبرشان چه بود ، اختلاف زيادى در ميان مفسّران است ؛ بعضى آنها را از بقاياى عاد و ثمود مىدانند و بعضى مىگويند آنها در يمامه مىزيستند و پيامبرى به نام حنظله داشتند . بعضى پيامبر آنها را شعيب عليه السّلام مىدانند .
هامش
( 1 ) . به دائرة المعارف فريد وجدى ، لغتنامهء دهخدا و تفاسير ذيل آيهء« قالُوا يا مُوسى إِنَّ فِيها قَوْماً جَبَّارِينَ »سورهء مائده ، آيهء 22 مراجعه شود .