ورثها قوم آخرون ) .
چه تشبيه گويايى ! امام عليه السّلام قانون فنا را به كمانهايى تشبيه كرده كه تيرهاى آن مرگ است اين كمانها همگان را نشانهگيرى كردهاند و منتظرند آخرين لقمهء روزى را بخورند و آخرين دقيقهء عمر را به پايان ببرند ؛ بلافاصله تيرها رها شده و به اهداف خود اصابت مىكنند ؛ خواه اين هدف مورچهء ضعيفى باشد يا سليمان حاكم بر انس و جن و وحش و طيور .
عجب اينكه قانون فنا و مرگ از قوانينى است كه هيچگونه استثنا در آن راه ندارد ؛ خوبان و بدان ، انبيا و اوليا و اشقيا و ظالمان و اقويا و ضعفا همه و همه را دربر مىگيرد و به هيچكس رحم نمىكند و لحظهاى مهلت نمىدهد :
« فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ »
« 4 » دربارهء چگونگى مرگ سليمان بحث آموزندهاى در نكتهها خواهد آمد .
سپس امام عليه السّلام در نتيجهگيرى ، مىفرمايد : « در قرون گذشته براى شما درسهاى عبرت فراوانى است . كجا هستند « عمالقه » و فرزندان عمالقه ! كجايند فرعونها و فرزندانشان و كجا هستند صاحبان شهرهاى « رسّ » ؛ همانها كه پيامبران را كشتند و چراغ پرفروغ سنّتهاى فرستادگان خدا را خاموش كردند و سنّتهاى جباران را زنده ساختند كجايند آنها كه با لشكرهاى گران به راه انداختند و هزاران نفر را شكست دادند و متوارى ساختند همانها كه سپاهيان فراوان گرد آوردند و شهرهاى بسيار بنا نهادند » ؛ ( و إنّ لكم في القرون السّالفة لعبرة ! أين العمالقة و أبناء العمالقة ! أين الفراعنة و أبناء الفراعنة ! أين أصحاب مدائن الرّسّ الّذين قتلوا النّبيّين ، و أطفؤوا سنن المرسلين ، و أحيوا سنن الجبّارين ! أين الّذين ساروا بالجيوش ، و هزموا « 5 » بالألوف ، و
هامش
( 4 ) . اعراف ، آيهء 34 .
( 5 ) . « هزموا » از مادهء « هزيمت » به معناى شكست و متوارى شدن است .