نيست براى بعضى از پرندگان كه حسن قويترى دارند قابل ادراك است .
دربارهء برنامههاى پيامبر در غار حراء و ايمان خديجه و على عليه السّلام به عنوان اوّلين نفر از زنان و مردان در ذيل همين بخش در بحث نكات ، سخن خواهيم گفت .
سپس امام به نكتهء مهم ديگرى در رابطهء او با پيامبر اكرم اشاره كرده ، مىفرمايد : « من صداى نالهء شيطان را در آغاز نزول وحى بر آن حضرت شنيدم و گفتم اى رسول خدا اين ناله ( از كيست و براى ) چيست ؟ فرمود : اين ناله شيطان است ، زيرا از اينكه پيرويش كنند مأيوس شده است » ؛ ( و لقد سمعت رنّة « 1 » الشّيطان حين نزل الوحي عليه - صلّى اللّه عليه و آله - فقلت : يا رسول اللّه ما هذه الرّنّة ؟ فقال : « هذا الشّيطان قد أيس من عبادته ) .
آنگاه اضافه مىكند كه پيامبر در ادامهء اين سخن فرمود : « تو آنچه را من مىشنوم مىشنوى و آنچه من مىبينم مىبينى ( چشم و گوش تو همچون چشم و گوش من حقايق عالم غيب را ادراك مىكند ) جز اينكه تو پيامبر نيستى ؛ ولى وزير ( من ) هستى و در طريق خير قرار دارى » ؛ ( إنّك تسمع ما أسمع ، و ترى ما أرى إلّا أنّك لست بنبيّ ، و لكنّك لوزير و إنّك لعلى خير » ) .
ممكن است كسى بگويد : بعد از ظهور اسلام و پيامبر اكرم باز هم گروه كثيرى سر بر فرمان شيطان دارند . اين سخن چگونه با مطلب بالا سازگار است ؟ پاسخ اين است كه با ظهور اسلام آن اطاعت مطلق و بىقيد و شرط عصر جاهليّت در همهچيز از شيطان ، كه شامل بتپرستى و آلودگىهاى اخلاقى و مظالم شديد اجتماعى مىشد درهم شكست و گروه كثيرى از مؤمنان راستين در هرقرن پيدا شدند كه اگر جمعيّت آنها از پيروان شيطان بيشتر نباشد كيفيت وجودى و مقامات آنها بسيار برتر است .
به تعبير ديگر : شيطان در روز نخست گفته بود :
« وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ »
هامش
( 1 ) . « رنّة » به معناى صداى غمانگيز و ناله است و گاه به فرياد شديد نيز گفته مىشود .