« حنظله » وارد كرد و دفاع جانانهاى را كه در ميدان « احد » از پيامبر اكرم در برابر انبوه دشمنان فرمود و ضربهء سهمگينى را كه در جنگ « احزاب » بر بزرگترين شجاع عرب « عمرو بن عبدود » وارد ساخت و آوازهاش در همهء جزيرة العرب پيچيد و سپس قدرتنماييهاى او در فتح « مكه » و جنگ « حنين » و همچنين غزوات و سراياى ديگر كه اندكى مطالعه دربارهء آنها نشان مىدهد . امام از نظر روح و جسم تا چه حد قدرتمند بوده است . يادآورى اين امور لرزه بر پيكر دشمنان او مىافكند .
بعضى از شارحان نهج البلاغه تحليل جالبى در اينجا دارند ، مىگويند : پيامبر اسلام سه دوران مختلف را بعد از بعثت ، پشت سر گذاشت ؛ نخست دوران سيزده سالهء مكه بود كه دست به شمشير نبرد و تنها به مقاومت در برابر دشمنان و تعليم و تربيت دوستان پرداخت . دوران دوم از آغاز هجرت شروع مىشود تا جنگ احزاب كه پيغمبر اكرم و مسلمانان غالبا در برابر دشمن حالت دفاعى داشتند و دوران سوم دوران فتح مكه و جنگ حنين بود كه بيشتر جنبهء تهاجمى داشت ، هرچند هدف خاموش كردن آتش فتنه بود .
على عليه السّلام در همهء اين دورانها ، در كنار پيامبر به فداكارى پرداخت . در دوران اوّل « ليلة المبيت » را پشت سر گذاشت كه در بستر پيامبر خوابيد و جان خود را سپر بلاى او ساخت .
در دوران دوم فداكارىهاى امام در جنگ بدر و احد و احزاب در كنار پيامبر فراموش ناشدنى است . در دوران سوم يعنى فتح مكّه و جنگ حنين نيز در صف اوّل در برابر دشمن قرار داشت . « 1 »
بعضى از نويسندگان از اين هم فراتر رفته و گفتهاند : امير مؤمنان حتى قبل از بعثت نيز مدافع پيامبر اكرم بود و در اينجا اشاره به داستانى كردهاند كه از دوران هشتسالگى آن حضرت رخ مىدهد ؛ امام در آن سنوسال با كودكان مكّه چنين مىگفت : محمّد صلّى اللّه عليه و إله در خانهاش سخنى از بردگان نمىگويد و كنيز و غلامان ( خديجه ) را به عنوان جوانان خطاب
هامش
( 1 ) . فى ظلال نهج البلاغه ( شرح محمد جواد مغنيه بر نهج البلاغه ) ، جلد 3 ، صفحهء 151 - 155 .