شرح و تفسير پرورش در آغوش پيامبر
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه براى تقويت روحيهء ياران خود و در مقابل دشمنان و غوغاسالاران و فتنهجويان قبايل ، به دو نكتهء مهم اشاره مىفرمايد . نخست به موقف خود در جنگهاى اسلامى در برابر شجاعان عرب و ضربات سنگينى كه به آنها وارد ساخت ، اشاره مىكند تا دشمنان و غوغاگران بر سر جاى خود بنشينند و ديگر رابطهء نزديك خود را با پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله كه امتياز منحصر به فردى براى آن حضرت بود بيان مىكند تا همهء مؤمنان راستين ، با علاقه و اخلاص بيشتر به فرمانش گردن نهند ، بنابراين هرگز نبايد تصوّر كرد كه امام در اين بخش از خطبه به خودستايى پرداخته است ؛ چيزى كه با بخشهاى پيشين خطبه در تضاد است ، بلكه امام هدف مهمى را دنبال مىكند كه فراتر از اينگونه پندارهاست .
در قسمت اوّل مىفرمايد : « من در دوران جوانى بزرگان و شجاعان عرب را به خاك افكندم و شاخهاى بلند قبيلهء ربيعه و مضر را درهم شكستم ( و سران گردنكش آنها را به خاك نشاندم ) » ؛ ( أنا وضعت في الصّغر بكلاكل العرب ، و كسرت نواجم « 1 » قرون ربيعة و مضر ) .
تعبير به « صغر » در جملهء بالا نقطهء مقابل « كبر » ، اشاره به دوران جوانى حضرت است ؛ نه كودكى ، و اين تعبير متعارفى است كه افرادى كه سنّ و سالى از آنها گذشته ، هنگامى كه مىخواهند به دوران جوانى خود اشاره كند ، مىگويد : « هنگامى كه كوچك بودم چنين و چنان كردم » .
به هرحال امام عليه السّلام در اين عبارت كوتاه خاطرهء پرشكوه پيروزيهايش را در جنگهاى اسلامى در نظرها مجسّم مىكند ؛ ضرباتى را كه در ميدان « بدر » بر پيكر « عتبه » و « وليد » و
هامش
( 1 ) . « نواجم » جمع « ناجمة » از « نجم » بر وزن « حجم » به معناى طلوع و ظهور است و به شاخهاى بلند كه ظهور و بروز زيادى دارد نواجم قرون گفته مىشود ، و از قبيل اضافه صفت به موصوف است .