اين سخن اشاره به آيات شريفهء قرآن مجيد است ، آنجا كه مىفرمايد : «
« لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ عَلى لِسانِ داوُدَ وَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ كانُوا لا يَتَناهَوْنَ عَنْ مُنكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ ما كانُوا يَفْعَلُونَ »
كافران بنى اسرائيل از زبان داود و عيسى بن مريم لعن و نفرين شدند . اين به جهت آن بود كه گناه كردند و تجاوز نمىنمودند ؛ آنها از اعمال زشتى كه انجام مىدادند يكديگر را نهى نمىكردند ، چه بدكارى انجام مىدادند » . « 1 »
البتّه در بخش آيندهء خطبه ، به عوامل ديگر سقوط آنها اشاره شده ؛ ولى تعبير امام نشان مىدهد كه مهمترين خطاى آنها ترك امر به معروف و نهى از منكر بود ، زيرا اجراى همهء احكام الهى وابسته به زنده نگه داشتن اين دو وظيفهء الهى است و هرگاه اين دو فريضه برپا داشته شود همهء فرايض برپا خواهد بود و اگر رها شود فرايض ديگر نيز دستخوش فنا و نابودى خواهد شد ، لذا در حديث امام باقر عليه السّلام مىخوانيم : « إنّ الأمر بالمعروف و النّهى عن المنكر . . . فريضة عظيمة بها تقام الفرائض » . « 2 »
دربارهء اهميّت فوق العادهء امر به معروف و نهى از منكر در اسلام ، ذيل خطبههاى ديگرى كه با صراحت از اين موضوع سخن مىگويد به خواست خدا بحث خواهيم كرد .
سپس امام عليه السّلام سخنش را در اين فراز از خطبه با اين جمله پايان مىدهد ، مىفرمايد :
« به هوش باشيد شما رشتهء اسلام را قطع كرديد ، حدود آن را تعطيل نموديد و احكامش را به نابودى كشانديد » ؛ ( ألا و قد قطعتم قيد الإسلام ، و عطّلتم حدوده ، و أمتّم أحكامه ) .
اشاره به اينكه كه تنها نام اسلام يا تشريفات ظاهريش سبب نجات كسى نيست ، بلكه بايد احكامش اجرا شود ، حدودش برقرار گردد و پيوند با اسلام در همهء زمينهها محكم باشد و شما چنين نيستيد . نام اسلام را يدك مىكشيد و از افكار و رفتار جاهلى پيروى مىكنيد و باز هم انتظار داريد سربلند و عزيز و مقتدر باشيد .
هامش
( 1 ) . مائده ، آيهء 78 - 79 .
( 2 ) . الكافى ، جلد 5 ، صفحهء 56 .