درآوردند كه در گذشته آنها مجريان امور بودند ، نه نيزههاى آنها كج مىشد و نه سنگ آنان درهم مىشكست ( قدرتشان ثابت و نيروهايشان شكستناپذير بود ) .
شرح و تفسير اسلام به شما قدرت و عظمت داد
به دنبال بحثى كه امام عليه السّلام در بخش گذشته اين خطبه دربارهء بدبختيهاى عصر جاهليّت و مشكلات و نابسامانيها و فقر و ناامنى بيان فرمود ، در اين بخش از خطبه به شرح بركاتى كه در سايهء قيام پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و اتحاد و اتفاق و الفت مردم به يكديگر نصيب آنها شد ، پرداخته و با عباراتى بسيار گويا و زيبا آن را تشريح مىكند و مىفرمايد :
« به نعمتهاى بزرگى كه خداوند هنگام بعثت پيامبر به آنها ارزانى داشت بنگريد كه در سايهء آيين خود آنها را مطيع فرمان ساخت و با دعوتش آنان را متحد كرد » ؛ ( فانظروا إلى مواقع نعم اللّه عليهم حين بعث إليهم رسولا ، فعقد بملّته طاعتهم ، و جمع على دعوته ألفتهم ) .
آرى در عصر جاهليت ، هرقوم و قبيلهاى ، بلكه هرفردى دنبال منافع و هوا و هوس خويش بود و اختلاف و پراكندگى عظيمى بر آنها حاكم شده بود ؛ ولى خداوند در سايهء توحيد و آيين اسلام همه را در زير يك پرچم گردآورى كرد و تحت يك فرمان قرار داد و در سايه همين امر همهچيز دگرگون شد .
آنگاه به شرح اين نعمتها پرداخته و با تشبيهات و استعارات زيبايى آنها را يكبهيك برمىشمارد و مىافزايد : « ( بنگريد ) چگونه نعمت ( الهى ) پر و بال كرامت خود را بر آنها گسترد و نهرهاى مواهب خويش را به سوى آنها جارى ساخت و آيين حقّ با همهء بركاتش آنان را دربر گرفت تا آنجا كه در ميان نعمتهاى اين آيين غرق شدند و در زندگى خرّمش شادمان گشتند » ؛ ( كيف نشرت النّعمة عليهم جناح كرامتها ، و أسالت لهم جداول « 1 »
هامش
( 1 ) . « جداول » جمع « جدول » به معناى جوى آب است .