نكته « أفضل الأعمال أحمزها » !
آنچه در بالا در كلام امام عليه السّلام آمده ، همان چيزى است كه در روايات اسلامى تحت عنوان « أفضل الأعمال أحمزها » ديده مىشود « 1 » ؛ اين حديث كه از پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و إله نقل شده است نشان مىدهد طاعات و اعمال خير هرقدر انجام آن از نظر جسمانى يا روحى سنگينتر باشد فضيلت و ثواب آن بيشتر است .
« احمز » از ريشهء « حمز » در لغت به معناى گزندگى و تندى و تيزى و سختى و سوزندگى چيزى است و اين تعبير نشان مىدهد كه اعمال پرزحمت و گزنده و سخت در پيشگاه خدا ارزش بيشترى دارد . دليل آن هم روشن است ، زيرا نيروى بيشترى از نظر جسم و روح براى انجام آن لازم است و مىدانيم پاداش اعمال به اندازهء نيروهايى است كه براى انجام آن به كار گرفته مىشود .
اين نيرو هميشه جنبهء جسمانى ندارد ( مانند پاى پياده به زيارت خانهء خدا رفتن در شرايطى كه دليل بر عظمت اين برنامه مىشود ) در بسيارى از اوقات جنبهء روحى دارد ؛ مثلا « اخلاص نيّت » به گونهاى كه كمترين شائبهء غير خدا در آن نباشد كار آسانى نيست يا تواضع و خضوع در آنجا كه با روح سركش آدمى نمىسازد كار بسيار سختى است و همين امر سبب شد كه ابليس آن را تحمل نكند و رشتهء بندگى خدا را براى هميشه بگسلد .
هركدام از اين سختيها از يك سو سبب پاداش عظيم الهى مىگردد و از سوى ديگر نفوس انسانى را تربيت و تقويت مىكند و اينكه رياضتها سبب صفاى نفس و قوّت و قدرت آن است از همين جا سرچشمه مىگيرد .
مبارزهء با كبر و تعصّب كه موضوع اصلى اين خطبه است از روشنترين مصاديق « أفضل الأعمال أحمزها » است و نيز زيارت خانهء خدا در آن سرزمين خشك و سوزان ؛ با
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 67 ، صفحهء 191 .