بر اين معناست .
جالب اينكه امام براى نشان دادن شتاب گذشت عمر از اجزاى كوچك آن آغاز كرده ؛ نخست عبور سريع ساعتها در روز را بيان دارد . مىرود ، سپس گذشت روزها در ماه و ماهها در سال و سالها در عمر ، تا اين گذشت سريع كاملا مفهوم گردد و راستى چنين است .
بسيارى از پيران در برابر اين سؤال كه عمرتان چگونه گذشت ؟ مىگويند : به سرعت برق و با يك چشم برهم زدن ، گويى ديروز بود كه با كودكان در كوچهها بازى مىكرديم و با جوانان مىگفتيم و مىخنديديم ، ناگهان در آينه ديديم برف پيرى بر سر و صورت ما نشسته است ، اندام سست شده و تاب و توان از اعضا رفته ، قامت خميده و نفسها به شماره افتاده است .
مجموع اين خطبه مخصوصا بخش آخر آن هشدار بسيار مؤثّرى است براى بيدار كردن عقلهاى خفته . ابن ابى الحديد در يكى از سخنان خود در پايان اين خطبه چنين مىگويد : « كلام شريف وجيز بالغ فى معناه و الفصل كلّه نادر لا نظير له ؛ اين سخن پرارزش فشردهء گويايى است و همهء اين فصل كمنظير ، بلكه بىمانند است » . « 1 »
* * *
هامش
( 1 ) . شرح ابن ابى الحديد ، جلد 13 ، صفحهء 100 .