شرح و تفسير حوادث وحشتناكى در پيش است !
امام در آغاز اين خطبه گروهى از خاصّان درگاه پروردگار را نام مىبرد كه اجمالا مأموريت مهمّى بر دوش دارند و مىگويد : « هان ! پدر و مادرم فدايشان باد ! همان گروهى كه نامشان در آسمان معروف است و در زمين مجهول » ؛ ( ألا بأبي و أمّي « 1 » ، هم من عدّة أسماؤهم في السّماء معروفة و في الأرض مجهولة ) .
در اينكه اين گروه كيانند و مأموريتشان چيست ؟ در متن خطبه ، به اجمال گذشته و لذا در ميان شارحان نهج البلاغه اختلاف است ؛ بعضى معتقدند آنها يازده امام معصوم از نسل على عليه السّلام هستند كه نامهاى آنها در ميان فرشتگان آسمان معروف است اما زمينيان تنها گروه خاصّى از آنها و موقعيتشان را مىشناسند .
بعضى ديگر از ميان اهل سنّت گفتهاند : اشاره به جمعى از مؤمنان خاص و اولياست كه در تعبير آنها به عنوان قطب و ابدال ذكر شده است ، تعبيراتى كه معمولا صوفيان در كلمات خود به كار مىبرند ؛ ولى قرائن متعدّد نشان مىدهد كه منظور از آن ، حضرت مهدى و ياران خاص اوست ، زيرا امام بعد از اين جمله از حوادث سخت و دردناكى خبر مىدهد كه انسان را به ياد علائم آخر الزمان و ظهور حضرت مهدى عليه السّلام مىاندازد . افزون بر اين ، در بخشى از خطبه كه مدائنى در كتاب صفّين آورده است « 2 » ، اشاره به « خسف در بيداء » شده است ؛ يعنى شكافتن بيابان و فرورفتن گروهى در آن و مىدانيم كه « خسف بيداء » جزو علائم ظهور حضرت مهدى عليه السّلام است كه در روايات به آن اشاره شده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . در تركيب عبارت فوق - همانگونه كه بعضى از شارحان نهج البلاغه ( خويى ) گفته است - « هم » مبتدا و « بأبى و أمّى » در جايگاه خبر و « من » بيانيه است . اين عبارت شبيه جملهء « بأبى انتم و أمى » است كه در اينجا بهجاى ضمير مخاطب ضمير غايب به كار رفته و در آخر جمله قرار گرفته است .
( 2 ) . مصادر نهج البلاغه ، جلد 2 ، صفحهء 478 .
( 3 ) . به بحث علامات ظهور المهدى عليه السّلام در كتاب سفينة البحار مادهء « هدى » و بحار الانوار ، جلد 2 ، صفحات 119 و 181 به بعد مراجعه شود .