را در تعبيرات نوين آورده است و خلاصه همه اين است كه نه ايجاد جهان آفرينش از روى نياز او بوده و نه فانى ساختن و نه خلق جديد بعد از عدم .
در اينجا باز اين سؤال مطرح شده است كه اگر خداوند ايجاد و افنا و سپس خلق جديد را براى نيازهاى خود و رفع انواع كمبودها انجام نداده است پس چه هدفى داشته و چرا امام عليه السّلام اشاره به آن هدف نفرموده است ؟
پاسخ بخش اوّل اين سؤال همان است كه در بالا بود ؛ وجودى كه از هرنظر ، كامل است هرگز جهتگيرى افعالش به سوى خويش نيست ، بلكه به سوى مخلوقات و ممكنات است و چيزى از آن عايد او نمىگردد و به بيان ديگر مخلوقاتش هرچه دارند از او دارند ، چيزى از خود ندارند كه به او دهند :
« وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ »
« 1 »
آرى !
او نكرده خلق تا سودى كند * بلكه تا بر بندگان جودى كند
* * *
هامش
( 1 ) . حجر ، آيهء 21 .