پرسش
: چگونه امير مؤمنان مىفرمايد : اگر آنها حتى يك نفر را مىكشتند قتل تمام لشكرشان جايز بود تا چه رسد به اين كه به تعداد خودشان از مسلمين بىگناه كشتند . اين نابرابرى را با چه عنوانى از عناوين فقهى مىتوان تفسير كرد ؟
* * * بعضى پاسخ گفتهاند : آنها عملا نشان دادند كه كشتن مسلمان را مباح مىشمرند و اين نوعى انكار ضروريات دين است و به اين ترتيب مرتد مىشوند .
برخى گفتهاند : كشتن آنها به دليل نهى از منكر بوده است ؛ زيرا اگر نهى از منكر هيچ راهى جز اين نداشته باشد ، مجاز است . سوّمين و بهترين جواب اين است كه آنها مصداق « مفسد فى الارض » بودند ؛ چرا كه لشكرى به راه انداختند و بيعت خود را شكستند و در بخشى از كشور اسلام ، فساد عظيمى به راه انداختند ؛ بنابر اين داخل در آيهء شريفه مىشوند كه :
« إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً أَنْ يُقَتَّلُوا »
. « 1 » و اگر امام عليه السّلام مىفرمايد : گناه آنها اين بود كه در برابر فجايع آنان سكوت كردند و در واقع مقدمهاى است براى اثبات محارب و مفسد بودن آنها .
پاسخ چهارمى نيز در اين جا مطابق مذهب پيروان اهل بيت عليهم السّلام وجود دارد و آن اين كه هر كس بر امام معصوم و بر ضدّ حكومت اسلامى خروج كند ، كافر است ؛ همان گونه كه « خواجه طوسى » در « تجريد العقائد « 2 » » مىگويد « و محاربوا علىّ كفرة ؛ كسانى كه با على عليه السّلام به جنگ برخيزند كافرند » زيرا مىدانيم پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به على عليه السّلام خطاب كرده ، فرمود : « حربك حربي ؛ جنگ با تو جنگ با من است » . « 3 »
هامش
( 1 ) مائده ، آيهء 33 .
( 2 ) شرح تجريد ، صفحهء 240 ، چاپ مؤسسهء امام صادق عليه السّلام .
( 3 ) اين حديث را خوارزمى در مناقب ، صفحهء 129 و قندوزى در ينابيع المودّة ، جلد 1 ، صفحهء 172 و ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه ، جلد 18 ، صفحهء 24 نقل كردهاند .