بعضى از شارحان نهج البلاغه در تفسير جملهء مزبور و مرجع ضماير ياد شده احتمال ديگرى دادهاند كه چون قابل ملاحظه نبود و با جملههاى قبل و بعد ناهماهنگ مىنمود از آن صرف نظر شد .
آرى ، طرفداران اهل بيت عليهم السّلام نخست همچون سيلابى مىخروشند و همچون سيل قوم سبأ كاخها و قصرهاى بنى اميّه را در هم مىكوبند و آنها را از اريكهء قدرت به زير مىكشند ؛ سپس در همه جا پراكنده مىشوند و همچون چشمهسارها سر بر مىآورند و از آب زلال عدل و داد ، عمران و آبادى مىآفرينند .
و در پايان اين قطعه ، امام عليه السّلام سوگند ياد مىكند و مىفرمايد : « به خدا سوگند ! آنها ( بنى اميّه ) بعد از تسلّط و پيروزى همه آن چه را در دست دارند از دست مىدهند ( ذوب مىشوند ) آن گونه كه چربى بر روى آتش آب مىشود ( و از دست مىرود ) » ( و ايم اللّه ، ليذوبنّ ما في أيديهم بعد العلوّ و التّمكين ، كما تذوب الألية « 1 » على النّار ) .
تشبيه مذكور اشاره به اين است كه بنى اميّه گر چه در دوران حكومت خود چاق و فربه مىشوند ؛ ولى دشمنان آنها همچون شعلههاى آتش ، آنان را ذوب مىكنند و مىسوزانند ؛ همان گونه كه يك قطعهء چربى روى آتش ؛ نخست ذوب مىشود و سپس مىسوزد و كمترين اثرى از آن باقى نمىماند .
شارحان نهج البلاغه در اين كه چه كسانى اين بلا را بر سر بنى اميّه مىآورند و به حكومت ظالمانه و ننگين آنها پايان مىدهند و انتقام مظلومان را از آنها مىگيرند ، تعبيرات مختلفى دارند ؛ گاه به بنى عبّاس تعبير شده و گاه به شيعيانى كه بر ضد بنى اميّه قيام كردند و ظاهرا هر دو به يك معنا باز مىگردد ؛ زيرا مىدانيم قيام بنى عبّاس ، نخست به نام قيام علويين صورت گرفت هر چند در ادامهء راه بنى عبّاس مسير آن قيام را تغيير داده و به صورت قيام عبّاسيين درآوردند و آنها نيز مظالم بنى اميّه را تكرار كردند و سرانجام خودشان نيز نابود شدند .
هامش
( 1 ) « الية » به معناى دنبه و چربى است .