سقوط كنند .
در پنجمين و آخرين دستور مىافزايد : « لقمههاى حرام را هر چند اندك باشد وارد شكم خود نسازيد ؛ چرا كه شما در معرض نگاه كسى هستيد كه گناه را بر شما حرام كرده و راههاى اطاعت را براى شما آسان ساخته است » ( و لا تدخلوا بطونكم لعق « 1 » الحرام ، فإنّكم به عين من حرّم عليكم المعصية ، و سهّل لكم سبل الطّاعة ) .
بى شك ، به هنگام سلطهء ظالمان و بروز فتنهها اموال حرام در دست مردم زياد مىشود و استفادهء از آن آثار بسيار شومى در وجود انسان دارد ؛ قلب را تاريك و انسان را از خدا دور مىسازد و در مسير شيطان قرار مىدهد . امام عليه السّلام در اين زمينه هشدار مىدهد و در ضمن مىفرمايد : هيچ گاه راه طاعت و كسب حلال به روى شما بسته نمىشود ؛ زيرا در هر شرايطى خداوند طرقى براى نجات از معاصى و روى آوردن به طاعت الهى به روى مردم گشوده است .
به گفته نويسندهء معروف « مغنيه » بهترين تفسير براى اين جمله و ما بعد آن ، همان سخنى است كه در خطبهء 114 گذشت كه مىفرمود : إنّ الّذي أمرتم به أوسع من الّذي نهيتم عنه . و ما أحلّ لكم أكثر ممّا حرّم عليكم . فذروا ما قلّ لما كثر ، و ما ضاق لما اتّسع ؛ آن چه به آن مأمور شدهايد گستردهتر است از آن چه نهى شدهايد و آن چه بر شما حلال شده بيش از آن است كه حرام گرديده ؛ بنابر اين كم را به سبب زياد ترك گوييد و محدودتر را به خاطر گستردهتر رها سازيد » .
* * *
هامش
( 1 ) « لعق » جمع در « لعقه » به معناى چيز كم است ، به اندازهاى كه قاشق يا انگشت مىتواند از يك مادهء غذايى بردارد .