زر و زيور آن مىافتم » ( و لقد كان - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - يأكل على الأرض ، و يجلس جلسة العبد ، و يخصف « 1 » بيده نعله ، و يرقع « 2 » بيده ثوبه ، و يركب الحمار العاري ، و يردف « 3 » خلفه ، و يكون السّتر على باب بيته فتكون فيه التّصاوير فيقول : « يا فلانة - لإحدى أزواجه - غيّبيه عنّي ، فإنّي إذا نظرت إليه ذكرت الدّنيا و زخارفها » ) .
جملهء « يأكل على الأرض » ( روى زمين مىنشست و غذا مىخورد ) اشاره به اين است كه در آن زمان افراد نيازمند فرشى نداشتند كه بر آن بنشينند ، به ناچار روى زمين مىنشستند ؛ پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نيز همانند آنها زندگى مىكرد .
جملهء « يجلس جلسة العبد ؛ همچون غلامان مىنشست » اشاره به نشستن متواضعانهء آن حضرت است ؛ نه همچون متكبّران كه يك پا را بر روى ديگرى مىاندازند و به حال غرور مىنشينند . پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله غالبا دو زانو مىنشست كه طرز نشستن غلامان است ؛ زيرا هم متواضعانهتر و هم آمادگى بيشترى براى برخاستن و اطاعت در آن است .
در حديثى نقل شده : « زن بد زبانى از كنار پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گذشت ؛ در حالى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله همچون غلامان نشسته بود . گفت : اى محمّد ، تو همچون بندگان مىنشينى ؟ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « و أىّ عبد أعبد منّي ؛ كدام بنده از من بندهتر است » . « 4 » جملهء « و يكون السّتر . . . » اشاره به داستانى است كه از عايشه نقل شده كه پردهاى پر نقش و نگار و داراى عكس موجودات ذى روح تهيه كرده بود و بر در اتاق آويخته بود .
هامش
( 1 ) « يخصف » از مادهء « خصف » ( بر وزن وصف ) به معناى وصله كردن و پارگى را دوختن است . اين واژه در اصل معناى ضميمه كردن چيزى به چيزى است و به همين مناسبت به دوختن كفش و لباس اطلاق شده است .
( 2 ) « يرقع » از مادهء « رقع » ( بر وزن رفع ) به معناى وصله كردن است .
( 3 ) « يردف » از مادهء « ردف » ( بر وزن حرف ) به معناى قرار گرفتن پشت سر چيزى است ؛ لذا به كسى كه پشت سر ديگرى بر مركب سوار مىشود « رديف » مىگويند .
( 4 ) اصول كافى ، جلد 6 ، صفحهء 271 . ( با تلخيص ) .