« بهشت ، سرمنزل پيش تازان و آتش دوزخ پايان كار تقصير كاران است » ( فالجنّة غاية السّابقين ، و النّار غاية المفرّطين ) .
منظور از « سابقين » سبقت گيرندگان در مسير طاعت خداست ؛ كه سرمنزل مقصودشان بهشت است ؛ همان گونه كه قرآن مىفرمايد :
« سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُها كَعَرْضِ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا »
. « 1 » و جملهء « و النّار غاية المفرّطين » اشاره به كسانى است كه به علت كوتاهى و تقصير و از دست دادن فرصتها گرفتار خسران و زيان شده و سرانجامشان دوزخ است ؛ همان گونه كه قرآن دربارهء اين افراد مىگويد : « روز قيامت مىگويند : اى افسوس بر ما كه دربارهء قيامت كوتاهى كرديم ! »
« قالُوا يا حَسْرَتَنا عَلى ما فَرَّطْنا فِيها »
. « 2 »
نكته چگونه تاريخ تكرار مىشود ؟
تاريخ بشر مجموعهاى است از حوادث بىشمار و بسيار متنوّع و گوناگون ؛ ولى هنگامى كه درست در آن دقّت مىكنيم مىتوانيم ويژگىهايى براى حوادث گوناگون آن پيدا كنيم و همه را در گروههاى معيّن و عناوين خاصّى بگنجانيم ، بخشى از آن ويژگىها چنين است :
1 - زوال سريع نعمتها و قدرتها : آرى نعمتها و قدرتها به سرعت مىآيند و مىروند و جاى خود را به ديگرى مىسپارند .
2 - ناپايدارى : از ويژگىهاى حوادث اين جهان ، ناپايدارى است . تا انسان به چيزى دل خوش مىكند ، آن را از دست مىدهد و تا به كسى دل مىبندد ، جاى خالى او را مشاهده مىكند .
هامش
( 1 ) حديد ، آيهء 21 .
( 2 ) انعام ، آيهء 31 .