قرآن مجيد در يك جا مىفرمايد : «
« لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها »
؛ خداوند هيچ كس را جز به اندازهء توانش تكليف نمىكند » « 1 » و در جاى ديگر مىفرمايد :
« لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها »
؛ خداوند هيچ كس جز به مقدار توانايى كه به او داده ، تكليف نمىكند » « 2 » .
و در حديثى از امام صادق عليه السّلام نقل شده است : « يغفر للجاهل سبعون ذنبا قبل ان يغفر للعالم ذنب واحد ؛ خداوند هفتاد گناه جاهل را مىبخشد پيش از آن كه يك گناه از عالم را ببخشد » « 3 » و در حديث ديگرى از امام باقر عليه السّلام آمده :
« إنّما يداقّ العباد في الحساب يوم القيامة على قدر ما آتاهم من العقول في الدّنيا ؛ خداوند به هنگام حساب اعمال ، هر كس را به اندازهء عقلى كه به او در دنيا داده است حساب رسى مىكند » « 4 » و در واقع مقتضاى عدالت همين است كه تواناييهاى فكرى و جسمانى افراد در سپردن مسئوليتها و حسابرسى در برابر تخلّفات منظور گردد .
به همين دليل ، به دنبال آن مىفرمايد : « پروردگارى مهربان ، و دينى استوار ، و امام و پيشوايى آگاه داريد » ( ربّ رحيم ، و دين قويم ، و إمام عليم ) .
در واقع در سايهء اين سه ، همهء اسباب سعادت فراهم است . خداوند رحيم ، همهء راههاى سعادت را به روى انسان گشوده و دينى كه پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله آورده است از استحكام و استوارى بىنظيرى برخوردار است . و امامى كه براى سرپرستى انسانها و اجراى احكام دين منصوب كرده ، از هر نظر آگاه است !
هامش
( 1 ) بقره ، آيهء 286 .
( 2 ) طلاق ، آيهء 7 .
( 3 ) اصول كافى ، جلد 1 صفحهء 47 حديث 1 .
( 4 ) اصول كافى ، جلد 1 صفحهء 11 .