تندرست از مريض گريزان است » ( فلا تنفروا من الحقّ نفار الصّحيح من الأجرب ، و الباري « 1 » من ذي السّقم ) .
اشاره به اين كه : سلامت و سعادت شما در پيروى حق است و گرايش به باطل ، نوعى بيمارى و ناتندرستى ، ولى مع الاسف ! گروهى گمراه ، چنان از حق مىگريزند كه گويى از فرد مبتلا به بيمارى سرايت كننده فرار مىكنند . يا به گفتهء قرآن «
« كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ »
؛ آنها از حق گريزانند ، گويى گورخران رميدهاند كه از مقابل شيرى فرار كردهاند » « 2 » .
سپس امام عليه السّلام در گام ديگرى براى هدايت مخاطبان به سوى حق و دور ساختن از باطل راه روشنى را پيشنهاد مىكند و مىفرمايد « بدانيد شما هرگز راه حق را نخواهيد شناخت مگر آن كه ترك كنندگان آن را بشناسيد ، و هرگز به پيمان قرآن وفادار نخواهيد بود مگر اين كه از كسى كه آن پيمان را شكسته است آگاه شويد ، و هرگز به قرآن تمسّك نخواهيد جست مگر اين كه به كسانى كه آن را دور افكندهاند ، پى ببريد » ( و اعلموا أنّكم لن تعرفوا الرّشد حتّى تعرفوا الّذي تركه ، و لن تأخذوا بميثاق الكتاب حتّى تعرفوا الّذي نقضه ، و لن تمسّكوا به حتّى تعرفوا الذي نبذه ) .
اين در واقع يكى از طرق شناخت حق و باطل است و مشمول قاعدهء معروف « تعرف الاشياء بإضدادها ؛ هر چيزى را با ضد آن مىتوان شناخت » ، مىباشد . تا انسان بيمار نباشد ، معنى سلامتى را نمىفهمد و تا تاريكى را نبيند مفهوم روشنايى را تشخيص نمىدهد .
هامش
( 1 ) « بارئ » از مادّهء « برء » ( بر وزن قفل ) در اصل داراى دو معناست نخست آفريدن و ايجاد كردن است و به همين جهت خدا را بارى مىگويند و ديگر به معناى دور شدن از چيزى است و به همين جهت به معنى سلامتى و دور شدن از بيمارى به كار مىرود و در خطبهء بالا معنى دوّم اراده شده است .
( 2 ) مدثر ، آيهء 50 و 51 .