الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها »
؛ خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مىكند » « 1 » ولى در آيات ديگرى از قرآن اين كار به فرشتگان نسبت داده شده ؛ گاه به فرشتهء مرگ و گاه به فرشتگان . در سورهء سجده آيه 11 مىفرمايد : «
« قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ »
؛ بگو فرشتهء مرگ كه بر شما مأمور شده ، قبض روح شما مىكند » و در سورهء نحل آيه 28 مىفرمايد : «
« الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ »
؛ كسانى كه فرشتگان قبض روح آنها را مىكنند » .
كسانى كه با آيات قرآن و تفسير آن سر و كار دارند به خوبى مىدانند كه هيچ منافاتى بين اين آيات سهگانه ، نيست براى اين كه سنّت پروردگار بر اين جارى شده كه براى اجراى امور در جهان آفرينش مأموريت را به فرشتگان مىدهد و لذا اين كار از يكسو فعل خداست چرا كه او فرمان داده ، و از يكسو فعل فرشتگان ، چرا كه مباشر عمل آنها هستند ، مثلا گفته مىشود « فلان زمامدار مسجد الحرام را در فلان تاريخ بناى جديد نمود » يعنى به مهندسان و معماران و بنا كنندگان ، دستور اين عمل را داد اين ، از يكسو .
از سوى ديگر : ملك الموت و فرشتهء مرگ . معنى جنس دارد و مىدانيم جنس در مفهوم عموم و معنى جمعى نيز به كار مىرود .
بنا بر اين قبض كنندگان ارواح گروهى از فرشتگان هستند كه به فرمان خدا به اين كار دست مىزنند و بزرگ آنها فرشتهاى به نام « عزرائيل » است .
بعضى معتقدند همان دو فرشتهاى كه مأمور ثبت اعمال انسان هستند در پايان عمر مأمور قبض روح انسان خواهند شد و شايد تعبير به «
« وُكِّلَ بِكُمْ »
» ( فرشتهاى كه مأمور شماست ) اشارهاى به اين معنى داشته باشد .
از آن جا كه نيكان و پاكان همه چيزشان با بدان و آلودهگان فرق دارد ممكن
هامش
( 1 ) زمر ، آيهء 42 .