جايگاه رحمتش منزل گزينيد و عزيزترين اولياى خدا نزد او باشيد ؟ ! هيهات ! هرگز نمىتوان خدا را در مورد بهشت جاويدانش ، فريب داد و رضاى او جز با اطاعتش به دست نمىآيد . خدا لعنت كند ، كسانى را كه « امر به معروف » مىكنند و خود آن را ترك مىگويند ، و « نهى از منكر » مىكنند و خود مرتكب آن مىشوند !
شرح و تفسير كجا رفتند آزاد مردان ؟ !
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه براى روشن ساختن وضع فساد زمان ، و پشت كردن به نيكىها و روى آوردن به بدىها ، تعبيرات زيبا و گويايى به كار مىبرد ، مىفرمايد : « كجايند خوبان شما ؟ صالحان ، آزاد مردان و سخاوتمندان شما ؟ كجا هستند آنها كه در كسب و كارشان تقوا و ورع داشتند و آنها كه در عقيده و رفتار خود از بدىها دورى مىجستند ؟ » ( أين أخياركم و صلحاؤكم ! و أين أحراركم و سمحاؤكم « 1 » ! و أين المتورّعون « 2 » في مكاسبهم ، و المتنزّهون في مذاهبهم ؟ ) امام عليه السّلام در اين بيان از شش گروه جستجو مىكند ، و فقدان آنها را در جامعه آن روز ، دليل بر انحطاط و فساد مىشمرد : نيكان و صالحان ، آزادگان و سخاوتمندان ، تقوا پيشگان در كسب و پرهيزگاران در عقيده و عمل . به يقين هر زمان جوامع بشرى از اين گروههاى ممتاز و برتر جامعه ، خالى شود
هامش
( 1 ) « سمحاء » جمع « سميح » به معنى شخص بخشنده و صاحب كرم است و بعضى گفتهاند به معنى كسى است كه هم در فراوانى نعمت و هم در تنگ دستى بذل و بخشش مىكند .
( 2 ) « متورع » از مادّهء « ورع » در اصل به معنى پرهيز از گناه و شبهات است .