في حثالة « 1 » لا تلتقي إلّا بذمّهم الشّفتان ، استصغارا لقدرهم ، و ذهابا عن ذكرهم ! « ف
« إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ »
اشاره به اين كه شما در عصر و زمانى پا به عرصه وجود گذاردهايد ، كه نيكان و پاكان از جامعه رخت بر بستهاند ، و افرادى بىارزش و بىشخصيت و سزاوار هر گونه مذمت و نكوهش ، جاى آن انسانهاى پر ارزش را گرفتهاند و اين مصيبتى است بزرگ كه سزاوار است انسان به خاطر آن ، شعار مصيبت زدگان
« إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ »
را تكرار كند .
اين شرايط ناگوار ، و ظهور انسانهاى بىمقدار ، از زمانى آغاز شد كه خلافت اسلامى از محور اصلى منحرف گشت ، و در زمان « عثمان » به اوج خود رسيد ، پستهاى كليدى حكومت اسلامى به دنياپرستان هوس باز ، و ناپرهيزگاران بىارزش سپرده شد ، و به قدرى آنها در جامعهء اسلامى نفوذ كردند كه تغيير همهء آنها در عصر حكومت على عليه السّلام كارى بس مشكل و دشوار بود ، و تمام جنگهايى كه بر ضد آن وجود مبارك به راه انداختند به واسطه اين گروه رهبرى مىشد .
سپس امام عليه السّلام به وظيفهء اصحاب و ياران خود ، در برابر چنان شرايط و اوضاعى اشاره مىكند ، مىفرمايد : « فساد آشكار شده ( و همه جا را فراگرفته ) نه انكار كنندهاى ديده مىشود كه براى تغيير آن برخيزد و نه نهى كنندهاى كه خود نهى را پذيرفته باشد ( سكوت در برابر اين نامردمان شما را فراگرفته و بزرگترين وظيفهء شرعى خود يعنى امر به معروف و نهى از منكر را به فراموشى سپردهايد ) آيا با اين حال مىخواهيد در سراى قدس پروردگار و جايگاه
هامش
( 1 ) « حثاله » در اصل به معنى دردى ( قسمت ته مانده و تفالهء ) روغن است سپس در مورد افراد اراذل و بىشخصيت جامعه به كار رفته است .