القرآن ، و يميتا ما أمات القرآن ) .
قابل توجه اين كه ، عين اين مطلب كه امام عليه السّلام به آن اشاره كرده در متن « عهدنامه صلح » - كه قبلا به آن اشاره كرديم - آمده است : « انّ كتاب اللّه عزّ و جلّ بيننا من فاتحته إلى خاتمته نحيي ما أحيا و نميت ما أمات ؛ كتاب خداوند متعال ، قرآن مجيد ، از آغاز تا پايان در ميان ماست ، آنچه را قرآن زنده كرده زنده مىكنيم و آنچه را ميرانده ، مىميرانيم ! » « 1 » .
سپس مىافزايد : « احياى قرآن اين است كه دست اتحاد بهم دهند و به آن عمل كنند و ميراندن قرآن پراكندگى و جدايى از آن است ( و إحياؤه الإجتماع عليه ، و إماتته الإفتراق عنه ) .
و براى تاكيد بيشتر ، مىافزايد : « ( منظور اين بود كه ) اگر قرآن ما را به سوى آنها دعوت كند ، ما از آنها پيروى كنيم و اگر آنان را به سوى ما سوق مىدهد بايد تابع ما باشند » ( فإن جرّنا القرآن إليهم اتّبعناهم ، و إن جرّهم إلينا اتّبعونا ) .
اين سخنى است بسيار منطقى كه هر كس حدّ اقل فكر و شعور را داشته باشد آن را درك مىكند ولى گويا خوارج از اين نعمت الهى به همين مقدار نيز برخوردار نبودند .
سپس امام عليه السّلام همين مطلب را به تعبير روشنترى بيان مىكند به گونهاى كه گويا از نادانى و سخنان بى منطق آنها سخت عصبانى شده ، مىفرمايد : « پس اى بىريشهها ! من كار بدى نكردم ( و خلافى انجام ندادم ) شما را فريب ندادهام و چيزى را بر شما مشتبه نساختهام ، مطلب اين است كه رأى جمعيّت شما بر اين قرار گرفت كه دو نفر را انتخاب كنند ، ما نيز از آنها پيمان گرفتيم كه از قرآن تجاوز نكنند » ( فلم آت - لا أبا لكم -
هامش
( 1 ) تاريخ طبرى ، جلد 4 ، صفحهء 38 .