تفريط معرفى مىنمودند كه تندروان بايد به سوى آنها باز گردند و كندروان بايد خود را به آنها برسانند . « نحن النّمرقة الوسطى بها يلحق التّالي و إليها يرجع الغالي » « 1 » .
2 - دست خدا با جماعت است
در خطبهء بالا تأكيد بر همگامى و همراهى با سواد اعظم يعنى جمعيّت عظيم مسلمين و پرهيز از هر گونه تك روى شده است و با صراحت مىفرمايد :
« يد اللّه مع الجماعة ؛ دست خدا با جمعيّت است » .
هر زمان مسلمانان متفق و متحد بودهاند داراى قدرت و عظمت و شوكت بودهاند و هر زمان كه تفرقه و نفاق در ميان آنها افتاد ذليل و خوار و بىمقدار شدند .
جدا شدن از تودههاى جمعيّت مسلمين ، و به تعبير ديگر انزواى اجتماعى ، يكى از انحرافات فكرى و اعتقادى و عقيدتى است ، افراد منزوى به زودى گرفتار تخيلات خود برتر بينى مىشوند و چنين مىپندارند كه موجودى برترند و مردم بايد در برابر آنها تعظيم كنند و چون چنين عكس العملى از مردم نمىبينند آتش بدبينى و سوء ظن و كينه و عداوت در دل آنها روشن مىشود و به همين جهت گاهى به انتقام جويى و كشتن افراد بىگناه و صدمه زدن به سرمايههاى اجتماعى رو مىآورند و گاه ادعاى نبوت ، امامت يا نيابت از حضرت مهدى عليه السّلام را مطرح مىكنند و سرچشمه نفاق و اختلاف مىشوند .
و از اين جا به عمق كلام مولا امير مؤمنان عليه السّلام كه در بالا فرمود : « افراد تك رو طعمه شيطانند همان گونه كه گوسفند تك رو طعمه گرگ مىشود » پى مىبريم .
هامش
( 1 ) نهج البلاغه ، كلمات قصار ، شمارهء 109 .