شجاعى بود سپرد و به او چنين گفت : من مىدانم كه تو تا پاى جان ايستادهاى و اگر اين صفت را در تو نمىديدم پرچم را از تو مىگرفتم و اين افتخار را نصيب تو نمىكردم ، او هم در جواب گفت : « به خدا سوگند اى مالك من امروز تو را خوشحال خواهم كرد يا به شهادت نايل مىشوم » « 1 » .
سپس امام عليه السّلام در هفتمين و آخرين دستور اشاره به يكى ديگر از تاكتيكهاى جنگ آن روز كرده مىفرمايد : « هر كس بايد در برابر حريف خود بايستد و با برادر هم رزمش مواسات كند و هرگز حريف خود را به او وامگذارد كه او در برابر دو حريف قرار گيرد ، حريف خودش و حريف برادرش ! » ( أجزأ امرؤ قرنه « 2 » ، و آسى « 3 » أخاه بنفسه ، و لم يكل قرنه إلى أخيه فيجتمع عليه قرنه و قرن أخيه ) .
مفهوم دقيق اين سخن هنگامى آشكار مىشود كه وضع جنگهاى آن زمان را به خوبى بدانيم در آن زمان جنگ به سه صورت ، انجام مىشد ( و حتى گاهى در يك ميدان هر سه صورت تحقق مىيافت ) .
نخست : اين كه يكى از شجاعان لشكر به وسط ميدان مىآمد و از شجاع ديگرى از لشكر دشمن دعوت به مبارزه مىكرد و اين دو با هم مىجنگيدند تا يكى از دو نفر از پاى درآيد .
هامش
( 1 ) شرح نهج البلاغهء علامه تسترى ، جلد 13 ، صفحهء 558 .
( 2 ) « قرن » به معنى هماورد و كسى كه همطراز انسان در شجاعت در ميدان نبرد و گاه به هر كسى كه همطراز باشد قرن گفته مىشود و در اصل از واژهء « قرن » به فتح قاف و اقتران گرفته شده كه به معنى نزديك شدن دو چيز يا چند چيز به يكديگر است و زمان طولانى را از اين جهت قرن مىگويند كه گروهى از نسلها در آن در كنار يكديگر قرار مىگيرند .
( 3 ) « آسى » از مادّهء « و سى » ( بر وزن مشى ) به معنى كمك كردن گرفته شده است و مواسات به معنى معاضدت و يارى كردن يكديگر مىآيد .