شرح و تفسير بهشت در سايه نيزههاست !
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه براى آماده ساختن اصحاب و ياران خود در ميدان نبرد ، به سه امر متوسّل مىشود : گاه آنها را تهديد نسبت به مسألهء فرار از جنگ مىكند و گاه از آنها تعريف و تمجيد كرده و نقاط مثبتى را كه در آنها مىبيند بازگو مىكند و گاه آنها را به پاداشهاى الهى تشويق مىنمايد ، بنابر اين اين بخش از خطبه در سه چيز خلاصه مىشود : تهديد ، تشويق و تمجيد .
در قسمت اوّل مىفرمايد : « به خدا سوگند اگر از شمشير دنيا فرار كنيد از شمشير آخرت در امان نخواهيد بود ! » ( و ايم اللّه لئن فررتم من سيف العاجلة ، لا تسلموا من سيف الآخرة ) .
تعبير به « سيف الآخرة » ( شمشير آخرت ) ، اشاره به عذابهاى الهى است كه دامان فراركنندگان از ميدان جهاد را مىگيرد و بى شك فرار از جهاد از بزرگترين گناهان است چرا كه گاه فرار چند نفر سبب شكست لشكر عظيمى مىگردد و تمدن درخشانى به سقوط كشانده مىشود و يا ضربات سنگينى جبران ناپذيرى بر پيكر اسلام وارد مىشود .
سپس به تمجيد آنها پرداخته مىفرمايد : « شما بزرگان و پيشگامان عرب و شرافتمندان برجستهايد ، به يقين در فرار ، غضب و خشم الهى ، ذلّت هميشگى و ننگ جاودان است ، فرار كننده چيزى به عمر خويش نمىافزايد و ميان خود و روز مرگش حايلى ايجاد نمىكند » ( و أنتم لهاميم « 1 » العرب ، و السّنام « 2 »
هامش
( 1 ) « اللهاميم » جمع « لهموم » ( بر وزن حلقوم ) انسانهاى با شخصيت و اسبهاى چابك و پيشتاز است .
( 2 ) « سنام » در اصل به معنى كوهان شتر است و بعد به هر چيز برجستهاى اطلاق شده .