اين مسألهء استناد مىفرمايد ، كه هيچ كس نمىتواند از چنگال مرگ فرار كند ؟
اين سؤال را مىتوان از دو جهت پاسخ گفت : نخست اين كه : امام عليه السّلام تنها ناظر به مرگهاى حتمى است كه خواه در ميدان نبرد باشد يا غير ميدان نبرد ، قابل اجتناب نيست و سرآمد نهايى عمر است .
ديگر اين كه بر فرض كه انسان بتواند از چنگال مرگهاى مشروط و معلّق بگريزد ، ولى چه سود ؟ سرانجام مرگ حتمى دامن هر انسانى را بدون استثنا مىگيرد ، براى چند روز زنده ماندن ، نبايد انسان تن به ذلّت و تسليم در برابر ظالمان بدهد « 1 » .
سپس امام به نكتهء مهم و پرارزشى اشاره فرموده ، مىگويد : « به يقين بهترين مرگ شهادت ( در راه خدا ) است ، سوگند به آن كس كه جان فرزند ابو طالب در دست اوست هزار ضربهء شمشير بر من آسانتر است تا مرگ در بستر ، در غير طاعت خدا ! » ( إنّ أكرم الموت القتل ! و الّذي نفس ابن أبي طالب بيده ، لألف ضربة بالسّيف أهون عليّ من ميتة « 2 » على الفراش في غير طاعة اللّه ) .
اين تعبير حكايت از عظمت مقام شهيدان و امر شهادت مىكند تا آن جا كه امام عليه السّلام حاضر است هزار ضربهء شمشير را به جان بخرد ولى در بستر ، به مرگ طبيعى نميرد و اين زبان قال يا حال همهء مؤمنان مخلص و شجاع و پاكباختگان راه حق است .
در ضمن ، معناى اين سخن آن نيست كه احساس درد و رنج ضربات شمشير
هامش
( 1 ) دربارهء مرگ حتمى و معلّق در جلد 3 همين كتاب صفحهء 26 بحث كافى كردهايم .
( 2 ) « ميتة » ( با كسر ميم ) به معنى چگونگى و كيفيت مردن است و « ميتة » ( با فتح ميم ) به معنى شخص مرده است ( توجه داشته باشيد كه ميّت مذكر و ميتة مؤنث است ) .