شرح و تفسير شكرانهء قدرت !
اين كلام خواه در آستانهء جنگ « صفّين » از سوى امام عليه السّلام ايراد شده باشد ، همان گونه كه در بالا اشاره شد ، يا به گفتهء بعضى از محققان در آستانهء جنگ « جمل » بعد از سر و صداهاى لشكر « عايشه » ، و يا در هر دو ايراد شده باشد - چرا كه تناسب با هر نبردى دارد - در هر حال مشتمل بر نكات مهمى است كه سه نكته آن در اين بخش از خطبه آمده است .
نخست ، لزوم هماهنگى در ميان نفرات لشكر ، به گونهاى كه قويترها از ضعيفترها حمايت كنند تا ضايعات به حدّ اقل برسد . مىفرمايد : « هر كدام از شما كه در صحنهء جنگ قوت قلب بيشترى در خود احساس مىكند و در بعضى از برادرانش ضعف و سستى مىبيند بايد به شكرانهء برترى و شجاعتى كه خدا به او بخشيده است ، از وى دفاع و حمايت كند ، آن گونه كه از خود دفاع مىكند » ( و أيّ امرىء منكم أحسّ من نفسه رباطة جأش « 1 » عند اللّقاء . و رأى من أحد من إخوانه فشلا فليذبّ عن أخيه بفضل نجدته « 2 » الّتي فضّل بها عليه كما يذبّ عن نفسه ) .
سپس اضافه مىفرمايد : « زيرا اگر خدا مىخواست او را همانند برادرش ضعيف قرار مىداد » ( فلو شاء اللّه لجعله مثله ) .
حال كه قوّت و قدرت به او بخشيده بايد شكر آن را ادا كند .
هامش
( 1 ) « رباطه » از « ربط » به معنى محكم بستن چيزى است و « جأش » ( بر وزن عرش ) به معنى قلب و سينه است و هنگامى كه اين دو واژه با هم استعمال مىشود به معنى قوت قلب و شجاعت مىباشد .
( 2 ) « نجدة » به معنى شجاعت از « نجد » ( بر وزن مجد ) به معنى غلبه گرفته شده است .