و كريه منظر بود ، و علاوه بر كوتاهى قد و لاغرى و كج بودن پاها و ضعيف بودن چشمها و آبله گون بودن از جهات ديگرى نيز ناقص الخلقه بود ، و شايد يكى از انگيزههاى ، سفّاكى و بىرحمى او همان عقدهء حقارتى بود كه از اين صفات براى او حاصل شده بود ، تا آن جا كه به گفتهء مورّخ معروف « مسعودى » در « مروج الذهب » ، حجّاج خودش اعتراف مىكرد :
بيشترين لذّت او در خونريزى و انجام كارهايى است كه ديگران انجام نمىدهند « 1 » .
او دو سال از طرف « عبد الملك » به اميرى « حجاز » ( مكه و مدينه ) منصوب شد ، و در اين مدت فجايع عظيمى به بار آورد از جمله ويران كردن خانه كعبه بود ، و ديگر اين كه بر گردن گروهى از صحابه معروف پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مانند « جابر بن عبد اللّه انصارى » ، « انس بن مالك » و « سهل ساعدى » و جمعى ديگر ، داغ نهاد ، به اين بهانه كه آنها در قتل « عثمان » شركت داشتند ، سپس « عبد الملك » او را به سوى عراق فرستاد و حكومت « بصره » و « كوفه » را به او سپرد . « مسعودى » مىنويسد : حجاج بيست سال فرمانروايى كرد . تعداد كسانى كه در اين مدت ، با شمشير وى يا زير شكنجه جان دادند صد و بيست هزار نفر بود ، و اينان غير از كسانى هستند كه در جنگها به دست او يا سربازانش كشته شدند .
هنگام مرگ در زندان مشهور او ، پنجاه هزار مرد و سى هزار زن بودند كه شانزده هزار نفر آنها كاملا برهنه و عريان بودند .
او زنان و مردان را يك جا زندانى مىكرد و زندانهاى وى بدون سقف بود ، از اين رو زندانيان از گرماى تابستان و سرماى زمستان ، سخت در عذاب بودند .
هامش
( 1 ) مروج الذهب ، جلد 3 ، صفحهء 125 .