انجام دهنده كار بد از آن كار بدتر » « 1 » .
در ديدگاه اوّل ، امام عليه السّلام به نتايج ، نظر فرموده است و در ديدگاه دوّم به اسباب و علل . به يقين انجام دهنده كار نيك و بد غالبا آنچه در دل دارد بيش از آن است كه انجام مىدهد زيرا اسبابش را فراهم نمىبيند . از سوى ديگر نتايج اعمال ، ماندگار است در حالى كه اعمال از بين مىرود و اين ، دليل برترى نتايج از خود اعمال است .
و در همين رابطه ، امام عليه السّلام به نكته مهم ديگرى اشاره مىكند و مىافزايد :
« همه چيز دنيا شنيدنش مهمتر از ديدن آن است در حالى كه همه چيز آخرت ، ديدنش از شنيدنش مهمتر است ! » ( و كلّ شيء من الدّنيا سماعه أعظم من عيانه ، و كلّ شيء من الآخرة عيانه أعظم من سماعه ) .
اين يك واقعيت است كه مواهب مادى همچون سراب است از دور جلوهء خاصى دارد ولى هنگامى كه انسان به آن مىرسد مطلب ارزشمندى نمىيابد ، قصرها و كاخها ، ثروتها و قدرتها ، لذات و خوشىها همه دورنماى خوبى دارند ولى هنگامى كه انسان به آن مىرسد و مشكلات آن را مىبيند گاه شديدا وحشت مىكند و آرزو مىنمايد اى كاش هرگز به آن نرسيده بود .
اين در حالى است كه دربارهء نعمتهاى گستردهء خداوند در قيامت مىخوانيم : « اعددت لعبادي ما لا عين رأت و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر ؛ من براى بندگان خود نعمتهايى آماده كردهام كه هيچ چشمى نديده و هيچ گوشى نشنيده و به فكر انسانى خطور نكرده است » « 2 » . حتى گاه لذاتى را كه انسان در لحظات خاصى از مناجات پروردگار و احساس قرب او در اين دنيا پيدا مىكند مىبيند با هيچ زبان و بيانى قابل توصيف نيست .
هامش
( 1 ) كلمات قصار ، جملهء 32 .
( 2 ) بحار الأنوار ، جلد 8 ، صفحهء 191 ، حديث 168 .