برنامهريزى براى نجات آنها ) حاضر كند ( و رهبر شما چنين است ) . پيشواى شما حقيقت را براى شما به خوبى شكافته ، همانند مهرهاى كه آن را براى شناسايى درونش مىشكافند ؛ يا همچون صمغ و شيرهء درختى كه از بدنهء آن جدا مىسازند .
زمانى فرا مىرسد كه باطل جايگاه خود را گرفته ( و بر همه چيز سلطه مىيابد ) و جهل بر مركبهاى خويش سوار مىشود ؛ طاغوت ، عظمت يافته و داعيان حق كاستى مىگيرند . روزگار همچون درندهء خطرناكى حملهور مىشود و باطل بعد از مدّتها سكوت ، همچون شتر نر ، نعره بر مىآورد . مردم در شكستن قوانين الهى هم دست مىشوند و در فاصله گرفتن از دين متّحد مىگردند ! براى دروغ گفتن ، پيمان مىبندند و در برابر صدق و راستى دشمنى مىورزند ! !
شرح و تفسير بيدار شويد آينده شومى در پيش است !
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه ، به دنبال پيش بينى حوادث سخت و دردناك - كه در آينده دامن مسلمين را مىگيرد - طرق دور ماندن از آن ، يا حداقل ، كم كردن ضايعات آن را به اصحابش تعليم مىدهد .
نخست براى جلب توجّه آنان فرياد مىزند : « مذاهب و روشهاى گمراه كننده شما را به كجا مىبرد ؟ تاريكىها و ظلمتها تا كى شما را سرگردان مىسازد ؟ و دروغ پردازىها تا كى شما را مىفريبد ؟ از كجا در شما نفوذ مىكنند و چگونه شما را از راه منحرف مىسازند ؟ ( كى مىخواهيد بيدار شويد و پيام حق را بشنويد ؟ ! ) » . ( أين تذهب بكم المذاهب ، و تتيه « 1 » بكم الغياهب « 2 » و تخدعكم الكواذب ؟ و من أين تؤتون ، و أنّى تؤفكون ؟ ) .
هامش
( 1 ) « تتيه » از مادّهء « تيه » ( بر وزن پيه ) به معناى گمراه و سرگردان شدن است .
( 2 ) « غياهب » جمع « غيهب » ( بر وزن حيرت ) به معناى شدّت تاريكى شب است .