شرح و تفسير صفات و مقامات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به ويژگىها و صفات عالى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اشاره مىكند و سپس علوّ مقام و درجات آن حضرت را از خدا مىخواهد و سرانجام براى خودش و همهء مؤمنان ، جهت قرار گرفتن در زمرهء پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله دعا مىكند .
مىفرمايد : « ( تلاشها و كوششها از سوى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله ادامه يافت ) تا شعلهء فروزانى براى طالبان ( حق ) برافروخت و چراغ پر فروغى بر سر راه گمشدگان ( وادى ضلالت قرار داد ! » . ( حتّى أورى « 1 » قبسا « 2 » لقابس ، و أنار علما لحابس ) « 3 » با توجّه به اينكه اين بخش از خطبه - به گفتهء مرحوم سيّد رضى - روايت ديگرى از يكى از خطبههاى پيشين ( خطبهء 72 ) مىباشد ، به خوبى مىتوان فهميد كه « حتّى » غايت و انتهايى براى تلاشها و كوششهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است و نيز مىتوان دريافت كه فاعل در جملههاى « أورى » و « أنار » شخص پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مىباشد . به اين ترتيب ، آن حضرت دو كار مهم انجام داد :
نخست ، شعلههاى فروزانى در اختيار طالبان حق قرار داد و ديگر اينكه ، چراغهاى پر فروغى بر سر راه گمشدگان نصب كرد .
گويا جملهء اوّل ، اشاره به علما و دانشمندان امّت است ، كه شعلهاى را به سان چراغ در اختيار مىگيرند و به راه مىافتند و گروهى را با خود مىبرند و جملهء دوم ،
هامش
( 1 ) « أورى » از مادّهء « ورى » ( بر وزن نفى ) به معناى مستور ساختن است و هنگامى كه باب افعال مىرود ، به معناى آتش افروختن استعمال مىشود ؛ گويى آتشى كه در دل موادّ آتشزا نهفته شده ، از آن بيرون مىآيد و در خطبهء بالا اشاره به انوار هدايت است ، كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در اختيار حق طلبان گذاشت .
( 2 ) « قبس » به معناى بخشى از آتش است كه آن را از مجموعهاى جدا مىكنند و « قابس » كسى است كه آن بخش از آتش را در اختيار مىگيرد و در اينجا اشاره به نور و هدايت است .
( 3 ) « حابس » به معناى حبس كننده است و در اينجا به معناى انسان سرگردان آمده ، زيرا كسى كه در بيابان راه را گم مىكند و سرگردان مىشود شتر خود را نگه مىدارد ، تا ببيند از كدام راه بايد برود .