مىدانيم « شريعت » به معناى راهى است كه از كنارهء نهرهاى بزرگ به سوى آب مىگشايند ، تا مردم بتوانند به آسانى از آب استفاده كنند . در اينجا امام عليه السّلام اسلام را به نهر عظيم پر بركتى تشبيه نموده و طرق وصول به آن را آسان معرّفى كرده است .
هم اسلام آوردن آسان است و خالى از هر گونه تشريفات ؛ زيرا كافى است انسان شهادتين را از صميم قلب بر زبان جارى كند تا از صف كفر و نفاق خارج گردد و در صفوف مؤمنين و مسلمين قرار گيرد و هم برنامههاى اسلام را آسان قرار داده ؛ با ادّلهء « لا ضرر » و « نفى حرج » هر گونه ضرر و تكليف سنگين و طاقتفرسا را از دوش انسانها برداشته ! اصل را بر « برائت » گذاشته و دستور داده فعل ديگران را حمل بر صحّت كنند . هر گونه اكراه و اجبار را مردود شمرده و كليّهء قراردادهايى كه با اكراه و اجبار صورت مىگيرد ، باطل اعلام كرده . واجبات را تا آن جا لازم العمل شمرده كه موجب مشقّت و عسر و حرج نشود و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در يك كلمه فرموده است :
« بعثت إليكم بالحنيفيّة السّمحة السّهلة البيضاء ، من به سوى شما با آيينى مبعوث شدم كه هم خالص است و هم سهل و آسان و روشن » « 1 » .
امّا سهل و آسان بودنش بدين معنا نيست كه بد انديشان بتوانند بر آن چيره گردند و غلبه كنند ؛ لذا در دومين توصيف مىفرمايد : « اركانش را در برابر كسانى كه به ستيز بر مىخيزند ، استوار نموده است » . « و أعزّ أركانه على من غالبه » .
و به حكم
« أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ »
« 2 » مسلمانان موظّفند كه در برابر دشمنان ، قوى و سختگير باشند و در برابر مؤمنان رحيم و مهربان .
سپس در چند توصيف ديگر مىافزايد : « آن را براى كسانى كه دست در دامنش زنند پناهگاه امنى قرار داده ، و براى آنها كه به حريمش گام نهند وسيلهء سلامت و صلح ، و براى آنان كه از منطقش پيروى كنند دليل و برهان روشن ، و براى آنها كه از
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، جلد 65 ، صفحهء 346 .
( 2 ) سورهء فتح ، آيهء 29 .