جستجوگر و تيز بين باشند نشانه ( هدايت ) است و براى آنها كه عزم بر درك حقيقت دارند ، مايهء بصيرت ؛ و براى آنها كه اندرز پذيرند ، درس عبرت . اسلام براى آنها كه تصديقش كنند ، مايهء نجات است و براى آنها كه بر آن توكّل و تكيه نمايند ، وسيلهء اطمينان ؛ و براى كسانى كه كار خود را به آن واگذارند ، موجب راحت و آسايش ؛ و براى آنها كه ( در راهش ) صبر و استقامت به خرج دهند ، سپرى است ( محكم . ) ، راههايش واضحترين راهها ، ورودىهايش آشكارترين ورودىها ، نشانههايش مرتفع ، و جادههايش روشن ، و چراغهايش پر نور است . ميدان تمرين اسلام پاك و پاكيزه ؛ نقطهء پايانى مسابقه ، بلند و رفيع ؛ اسبهاى اين ميدان ، اصيل و آماده ؛ جايزهء مسابقه دهندگان ، بسيار عالى ؛ و سواركاران آن ، مردمى شريفند .
تصديق و يقين ، راه رسيدن به اسلام است ؛ و نشانهء آن ، اعمال صالح . پايان اين مسابقه ، مرگ است و دنيا ميدان تمرين و قيامت ميدان مسابقه ؛ و بهشت جايزهء آن است !
شرح و تفسير ويژگىهاى ارزشمند اسلام
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به امتيازات مهمّ اسلام و ويژگىهاى پر ارزش آن در ضمن 26 جملهء كوتاه و پر معنا ، اشاره فرموده است و همان گونه كه در « خطبه در يك نگاه » آمد ، اين خطبه را در جواب كسى بيان فرمود كه از ويژگىهاى اسلام و كفر و ايمان و نفاق سؤال كرده بود و دستور داد در مسجد براى همهء مردم بخوانند .
در آغاز ، از حمد و ثناى الهى شروع مىكند و مىفرمايد : « ستايش مخصوص خداوندى است كه اسلام را تشريع فرمود و راههاى ورود به آن را آسان ساخت » .
( الحمد للّه الّذي شرع الإسلام فسهّل شرائعه لمن ورده ) .