بخش دوم
أيّها القوم الشّاهدة أبدانهم ، الغائبة عنهم عقولهم ، المختلفة أهواؤهم ، المبتلى بهم أمراؤهم . صاحبكم يطيع اللّه و أنتم تعصونه ، و صاحب أهل الشّام يعصي اللّه و هم يطيعونه . لوددت و اللّه أنّ معاوية صرفني بكم صرف الدّينار بالدّرهم ، فأخذ منّي عشرة منكم و أعطاني رجلا منهم !
ترجمه
اى قومى كه جسمهايتان حاضر است و عقلهايتان پنهان و خواستههايتان مختلف و پراكنده و زمامدارانتان به شما مبتلا هستند ! رهبر شما خداى را اطاعت مىكند و شما او را عصيان مىكنيد ؛ امّا زمامدار اهل شام خدا را معصيت مىكند ، ولى آنان اطاعتش مىكنند . به خدا سوگند ! بسيار دوست داشتم معاويه شما را با نفرات خود مبادله مىكرد ، همچون مبادله كردن دينار به درهم : ده نفر از شما را از من مىگرفت و يك نفر از آنها را به من مىداد .
شرح و تفسير جسمهايتان حاضر و عقلهايتان پنهان است !
در اين بخش از خطبه امام عليه السّلام لحن سخن را تندتر كرده و تازيانه سرزنش را محكمتر بر پيكر روح آنها وارد مىكند ، به اين اميد كه حركتى در اين ارواح خمود و سست پيدا شود و پيش از بروز خطر شديد ، به پا خيزند مىفرمايد : « اى قومى كه