خطبهء 66 « 1 » و من كلام له عليه السّلام فى تعليم الحرب و المقاتلة و المشهور أنّه قاله لاصحابه ليلة الهرير ، أو اوّل اللّقاء بصفّين
اين خطبه پيرامون آداب و فنون جنگ سخن مىگويد مشهور اين است كه امام عليه السّلام آن را در « ليلة الهرير « 2 » » يا نخستين روز جنگ صفّين ايراد فرمود .
خطبه در يك نگاه
امام عليه السّلام در اين خطبه ، آداب و فنون جنگ و جهاد حق طلبانه را با دقّت تمام و در عباراتى فشرده بيان مىكند و آن را با ارزشهاى معنوى چنان مىآميزد كه
هامش
( 1 ) سند خطبه : اين خطبه را گروه كثيرى از مورّخان و محدّثان قبل از مرحوم « سيّد رضى » و بعد از او به طور كامل يا بخشى از آن را نقل كردهاند . از جمله كسانى كه قبل از « سيّد رضى » مىزيستهاند و آن را نقل كردهاند : « نصر بن مزاحم » در كتاب « صفّين » و « حافظ » در كتاب « البيان و التبيين » و « فرات بن ابراهيم » كه در عهد امام « علىّ بن موسى الرضا عليه السّلام » مىزيسته در تفسير معروف خود و « مسعودى » در « مروج الذهب » مىباشند . ( مصادر نهج البلاغه ، جلد 2 ، صفحهء 52 . )
( 2 ) « ليلة الهرير » يعنى شبى كه سگها از شدّت سرما زوزه مىكشيدند و « هرير » در اصل به معنى صداى آهستهء سگ به خاطر بىتابى از سرما است و معروف اين است كه « ليلة الهرير » يكى از شبهاى جنگ پر حادثهء « صفّين » بود كه جنگ از روز به شب ادامه يافت و شبى سرد و پرخوف و خطر بود ، كه گروهى از لشكريان « معاويه » به دست جنگجويان لشكر « امير مؤمنان على عليه السّلام » به خاك افتادند .