اين سخن را بدان جهت مىفرمايد كه هر انسانى در هر درجهاى از كمال باشد به آن بسنده نكند و پيوسته به سوى كمالى بالاتر و مقاماتى والاتر حركت كند ، بر علم و عمل بيافزايد و در خودسازى و تهذيب نفس ، پيش برود . بديهى است هر قدر ايمان و عمل و معرفت و اخلاق كاملتر باشد ، به همان اندازه ، سهم انسان از مواهب معنوى و مادّى الهى در آن سرا ، بيشتر است .
در قرآن مجيد نيز به اين درجات ( پلههايى كه به سوى كمالات بالا مىرود ) بارها اشاره شده است ، مىفرمايد :
« وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا »
، براى هر يك از آنها درجاتى است ، به خاطر اعمالى كه انجام دادهاند » « 1 » .
در جاى ديگر مىفرمايد :
« نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ »
، درجات هر كس را بخواهيم ( و شايسته بدانيم ) بالا مىبريم » « 2 » .
در آيات ديگر قرآن ، شرح اين درجات آمده است ، مانند :
« وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ »
، پيشگامان پيشگام ، مقرّبان درگاه الهى هستند ، در باغهاى پرنعمت بهشت جاى دارند » . « 3 »
« وَ أَصْحابُ الْيَمِينِ ما أَصْحابُ الْيَمِينِ »
و اصحاب يمين ( خجستگان ) چه اصحاب يمين ( و خجستگانى ) هستند » « 4 » .
در پايان سورهء « واقعه » نيز بار ديگر به اين دو گروه ممتاز كه يكى از ديگرى ممتازتر است اشاره كرده ، مىفرمايد :
« فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ »
، امّا اگر او ( كسى كه در آستانهء مرگ قرار دارد ) از مقرّبان باشد در راحتى و گل و بهشت پر نعمت است ، و اگر از اصحاب يمين باشد ( به او گفته مىشود ) سلام بر تو از سوى دوستانت كه آنها نيز از اصحاب يمينند » « 5 » .
هامش
( 1 ) سورهء انعام ، آيهء 132 .
( 2 ) سورهء انعام ، آيهء 83 .
( 3 ) سورهء واقعه ، آيات 10 - 12 .
( 4 ) همان سوره ، آيهء 27 .
( 5 ) همان سوره ، آيات 88 - 91 .