مىداد ، سپس عرض مىكرد : « پول هديه را محبّت فرمائيد » و رسول خدا مىخنديد و گاه هنگامى كه غمگين مىشد ، مىفرمود : اعرابى كجاست ؟ اى كاش مىآمد ( و سرورى در دل غمديدهء ما وارد مىكرد ) . « 1 » » 2 - در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم كه فرمود :
« ألمؤمن دعب لعب ، و المنافق قطب غضب
، مؤمن شوخ و مزّاح است و منافق ترشرو و خشمگين است » « 2 » .
3 - در حديث ديگرى از امام صادق عليه السّلام مىخوانيم كه فرمود :
« ما من مؤمن إلّا و فيه دعابة ، قلت : و ما الدّعابة ؟ قال : المزاح
، در هر مؤمنى دعابه است ، راوى مىگويد :
پرسيدم : دعابه چيست ؟ فرمود : مزاح است » « 3 » .
4 - حتّى در روايات مىخوانيم كه خود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله مزاح مىكردند ، از جمله در حديث معروفى آمده است كه : « پير زنى از طائفهء انصار خدمت پيامبر آمد و از حضرت تقاضا كرد كه براى او دعا كند تا اهل بهشت باشد ، پيغمبر فرمود : « پير زنان وارد بهشت نمىشوند ! » فرياد پيرزن بلند شد . پيامبر تبسّمى فرمود و اين آيه را تلاوت كرد :
« إِنَّا أَنْشَأْناهُنَّ إِنْشاءً فَجَعَلْناهُنَّ أَبْكاراً »
، « 4 » ما به آنها آفرينش جديدى بخشيديم و آنها را دوشيزه قرار داديم » ( پيرزن خوشحال شد ) « 5 » . » و روايات ديگر . . .
در عين حال ، رواياتى در نكوهش مزاح آمده است كه تعداد آنها نيز كم نيست . از جمله در حديثى از على عليه السّلام مىخوانيم :
« المزاح يورث الضّغائن
، مزاح سبب كينه و عداوت است » . « 6 » و در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم :
لكلّ شيء بذر و بذر العداوة المزاح
، هر چيزى بذرى دارد و بذر دشمنى مزاح است » « 7 » .
و در تعبيرات ديگرى آمده است كه : « مزاح عقل را كم مىكند و آفت هيبت و
هامش
( 1 ) اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 663 .
( 2 ) تحف العقول ، صفحهء 41 ( باب مواعظ النبيّ )
( 3 ) اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 663 .
( 4 ) سورهء واقعه ، آيهء 35 - 36 .
( 5 ) شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد ، جلد 6 ، صفحهء 330 .
( 6 ) تحف العقول ، صفحهء 86 .
( 7 ) ميزان الحكمة ، جلد 4 ، شمارهء 18869